العربیه| دوشنبه|31 ارديبهشت 1397|06 رمضان 1439
آثار پژوهشكده حج و زيارت در موضوع
اخلاق و آداب حج و زيارت
 
آداب سخن و زبان در سفرهای زیارتی، شکیبا سادات جوهری، ۱۳۹۱، ۹۲ص، پالتویی. 
بیان برخی از آداب سخن گفتن در سفرهای زیارتی است. این کتاب در دو فصل تنظیم شده است؛ در فصل نخست به کار‌کردهای مثبت زبان در سفرهای زیارتی می‌پردازد. برخی از زیبایی‌های زبان که به آن اشاره شده عبارتند از: ذکر، راستگویی، استغفار، قرائت قرآن، شکرگزاری، دعا و راز و نیاز با خدا. فصل دوم به کارکرد‌های منفی زبان در سفرهای زیارتی اشاره می‌کند که توجه به آفت‌ها و آسیب‌های زبان، بسیار مهم و ضروری است. بعضی از زشتی‌های زبان را که بررسی کرده است شامل عیب جویی، غیبت، دروغ، دشنام و نفرین، زخم زبان، چاپلوسی و تملق، تهمت، خودستایی، سخن چینی، رازگشایی، اهانت و تحقیر و بازگویی گناه می‌باشد. 

آداب سفر حج، سیدعلی قاضی عسکر، ۱۳۷۴، ۶۴ص، جیبی. 
ترجمه ترکی: ترجمه تورگوت آتام، ۲۰۱۲م/۱۳۹۱، ۱۹۶ص. 
ترجمه عربی: آداب سفر الحج، ترجمه علاء الحسون، ۱۳۹۱، ۱۵۶ص، رقعی. 
معرفی آداب اخلاقی است که حجاج لزوماً باید به آن‌ها اهتمام داشته باشند و نیز رسوم اجتماعی است که حجاج باید رعایت کنند. این کتاب با استفاده از آیات و و روایات، زائران بیت‌الله الحرام را برای داشتن حجّی مقبول یاری می‌رساند. اخلاق و آداب که در این کتاب گردآوری شده است، برگرفته از آموزه‌های پیشوایان دینی ما در زمینهٔ اخلاق و آداب سفر، به خصوص سفر معنوی حج است. نویسنده از تعیین هدف و انگیزه در سفر حج تا در ‌‌نهایت بازگشت زائران و خوشآمد گویی و استقبال از زائران مطالبی ارائه کرده است. 

آداب سفر و زیارت عتبات عالیات، سیدعلی قاضی عسکر، ۱۳۸۷، ۲۱۵ص، پالتویی. 
بررسی آداب سفر و زیارت مراقد مطهر ائمه (ع) در کشور عراق است. مؤلف پیش‌تر کتابی با عنوان آداب سفر حج نوشته است. اثر اخیر وی با الهام از‌‌ همان اثر و استفاده از مشترکات آن تنظیم شده است. آداب زیارت امام حسین (ع) و دیگر پیشوایان مدفون در عراق در این کتاب اضافه شده است. 

آداب کوی جانان: آداب زیارت حسینی، عبدالحسین امینی (۱۲۸۱ ـ ۱۳۴۹) ‏‫، ترجمه، تحقیق و تعلیق محسن رجبی، ۱۳۸۷، ۱۵۱ص، رقعی. 
بررسی آداب زیارت مراقد مدفون در کربلا به همراه برخی ادعیه است. نویسنده در فصل اول با عنوان «جامی از صهبای غدیر» سیره نویسنده کتاب ادب الزائر را از جنبه‌های عشق به قرآن و اهل‌بیت و نیز حضور سیاسی و اصلاحات دینی بررسی کرده است. 

ادب و آداب زائر، حسین انصاریان، ۱۳۸۷، ۹۵ص، پالتویی. 
بررسی چگونگی اجرای اخلاق و ادب به هنگام حج و به هنگام زیارت مسجد نبوی شریف است. این رساله مختصر با تکیه بر آیات قرآن و روایات تنظیم شده و در سفر حج و عمره براى زائران کاربرد دارد. نویسنده ذیل چهل عنوان آداب اماکن مقدس مکه و مدینه که بر عهده زائران است را بیان نموده است. 

اخلاق در سفر، جواد محدثی، ۱۳۹۰، ۴۷ص، پالتویی. 
نکاتى از اخلاق معاشرتى در سفرهای زیارتی به ویژه سفر حج است که در قالب گفت‏وگو یا ترسیم یک صحنه و توصیف حالات و برخوردهاى زائران در محل اقامت و اتوبوس و... در مکه و مدینه بیان شده است و به طور غیرمستقیم، ما را به شیوه درست برخورد با همسفران و نکاتى که باید رعایت کنیم، آشنا مى‏سازد. بحث اول این کتاب با عنوان «آداب زیارت»، به بیان اهمیت این سفر و بُعد معنوى و معارفى آن پرداخته است و دیگر بخش‏‌ها بیشتر به اخلاق در سفر مربوط مى‏شود و سوژه‏هاى آن نیز از برخوردهاى میان زائران گرفته شده است. 

اخلاق نبوی، جواد محدثی، ۱۳۸۶، ۹۶ص، پالتویی. 
کتاب حاضر در یازده بخش تنظیم شده که اخلاق و سیره پیامبر گرامی اسلام را در ابعاد مختلف مورد بررسی قرار داده و در هر بخش از جنبه‌های گوناگون از روش پیامبر گرامی اسلام درس‌های اخلاقی و روش زندگی برداشت شده است. با اینکه کتاب مختصر است ولی خواننده و زائر مدینه می‌تواند با خواندن آن با اخلاق و روش پیامبر اسلام به طور اجمالی آشنا شود و الگو برداری نماید. 

اخلاق‌ و آداب‌ در حج‌ و زیارت‌، محمدتقی رهبر‏‫، ۱۳۸۱، ۱۵۹ص، رقعی. 
بررسی مناسک و آداب اخلاقی و رسوم اجتماعی حج است. نگارنده نخست به جایگاه تزکیه و اخلاق، ضعف‌های اخلاقی و عملی و مسئولیت اخلاقی انسان‌ها اشاره می‌کند. سپس به مقدمات سفر پرداخته و در این ارتباط موضوعاتی چون توجه به عظمت حج، تجرید قلب و خلوص نیت را مطرح می‌سازد. هم‌چنین مطالبی در خصوص مناسک و آداب حج، اصلاح مال و مسائل حقوقی، انتخاب هم‌سفر، لوازم سفر، آداب و اخلاق در سفر، نحوهٔ شروع سفر، مراقبت اخلاقی در جمع، مصاحبت درست، و آداب سخن و سکوت بیان می‌کند. در پایان نیز به اخلاق و آداب در حرمین و رفتار با زائران دیگر اشاره کرده و در خصوص استفاده از فرصت‌های معنوی حج، تودیع و ره‌آورد چنین سفر مهمی سخن می‌راند. 

اینگونه باشیم، جواد محدثی، ۱۳۹۰، ۵۹ص، پالتویی. 
این نوشتار شامل نکاتی اخلاقی، اجتماعی و کاربردی است که مورد ابتلای زائران در سفر حج است. رعایت آن‌ها سفر شیرین، لذت‌بخش و سازنده‌ای را برای زائران بیت الله الحرام به همراه خواهد داشت. 

باید‌ها و نباید‌ها در سفر حج تمتّع، محمد نظری، چاپ ۲، ۱۳۸۵، پالتویی. 
معرفی آداب و احکام مربوط به حج تمتّع است که برای آموزش زائران و راهنمایی آن‌ها تهیه شده است. مطالب به صورت روان و خلاصه بیان شده و آنچه مورد نیاز بوده در سیزده بخش فراهم آمده است. هدف، شناخت دستورات و اوامر و نواهی شرع در انجام حج است. مقدمات سفر، در شهرهای مدینه و مکه، بهداشت، در محل سکونت، بازار، احکام، مناسک، عرفات، منا، باید‌ها و نباید‌ها بعد از سفر عناوین این بخش‌ها هستند. در پایان با اشاره به حدیثی از امام سجاد برخی اسرار و حقایق باطنی حج بیان شده است. 
 
بهترین اعمال در سرزمین وحی، داوود حسینی،  ۱۳۹۲، ۷۲ص، پالتویی.
مجموعه ­اي در راستاي راهنمايي زائران بيت الله الحرام جهت بهره ­مندي بهتر از اوقات خود است. نويسنده با رجوع به روايات معصومين(ع)، بخشي از برترين اعمالي كه مناسب است زائران در اين سفر معنوي انجام دهند را معرفي كرده است.

جرعه‌های رسالت، سیدحسین اسحاقی، ۱۳۸۵، ۲۰۰ص، رقعی. 
سخنان گهربار پیامبراکرم اسلام (ص) درآداب و سنن الهی به صورت زیبایی در این کتاب آورده شده که به صورت الفبایی موضوع بندی شده است. موضوعات کتاب تقریباً جامع می‌باشد. 

چگونه زیستن، سیدحسین اسحاقی، ۱۳۸۶، ۱۹۲ص، رقعی. 
از آنجا که حس کمال جویی و ویژگی الگو پذیری، امری فطری و ذاتی است، معمولاً انسان برای رسیدن به سر منزل مقصود، در جستجوی اسوه‌های مطلوب است. مؤلف محترم، با نقل درسهایی از چشمه سار حکمت و دانایی امام علی (ع) که از منابع شیعه و سنی آورده است، سعی در معرفی الگویی بی‌بدیل برای خوانندگان محترم نموده است. 

حج، محسن قرائتی، ۱۳۷۱، رقعی. 
بررسی اهمیت و ارزش حج و نکات اخلاقی اعمال حج و آداب مناسک حج است. کتاب به منظور ایجاد آمادگی معنوی و روحی برای حجاج و معرفت بیشتر آنان نسبت به اعمال و مناسک حج تدوین شده است. مؤلف با بهره‏گیری از آیات، روایات و کتاب‏های فقهی، ابتدا ارزش حج را از نظر روایات بررسی، سپس ضمن بیان احکام حج، نکات اخلاقی مربوط به اعمال حج را بیان می‌‏کند. برخی از عناوین مورد بحث عبارت‏اند از: مقدمات سفر حج، اعمال حج از می‌قات تا تقصیر، عرفات، مشعر، فلسفه قربانی، نماز طواف، قبرستان ابوطالب و بقیع، مکان و منزلت شهر مدینه، و استقبال از حجاج و ولیمه. 

حج عارفان، رحیم کارگر محمدیاری، چاپ ۲، ۱۳۸۰، ۱۹۹ص، رقعی. 
مجموعه آداب عرفانی حج با استفاده از دستورالعمل‌ها و ارشادات عارفان و پیشوایان دین است. نویسنده این اطلاعات را در قالبی عرفانی و دلپسند و آمیخته با آیات و روایات و اشعار عرضه کرده است. این کتاب در شش بخش با عناوین: در ره عشق؛ عزم کوی دوست؛ در می‌قات عشق؛ در مسجد الحرام؛ در مشاعر مقدس؛ و زیارت عارفان تدوین یافته و مؤلف نوشتارهای برخی از عارفان الهی را بدون هیچ دخل و تصرف ادبی در این مجموعه آورده است. 

حج‌ مقبول‌، سیدابوالحسن حسینی ادیانی‌، ۱۳۸۱، ۲۱۵ص، رقعی. 
بررسی و شناخت اسرار و شگفتی‌های حج و دعوت مردم به اهتمام به این فریضه بزرگ الهی با توجه به اسرار و آثار آن به ویژه اجرای اعمال و مناسک همراه با آداب و اخلاق است. نویسنده کوشیده تا گوشه‌ای از اسرار و فلسفه و رسالت این سفر معنوی به ویژه اسرار آداب را تبیین کند. وی مطالب خود را در بخش‌های چهارگانه با عناوین: برخی از آثار و اسرار حج، مقدمات و آداب سفر، مواقف و مناسک حج و عمره، به سوی حرم رسول‌الله (ص) ارائه کرده است. همچنین بخشی در پایان کتاب با عنوان تذکرات و پیشنهادهای ضروری آمده است. 

خدمت گزاری به زائران در فرهنگ اسلامی، سید عباس می‌ری خضری، ۱۳۹۱، ۱۲۴ص، رقعی. 
این کتاب که از یک دیباچه، یک مقدمه و شش فصل تشکیل شده، مبانی خدمت‌گزاری در اسلام، ارزش و اهمیت خدمت‌رسانی به زائران، اسوه‌های خدمت‌رسانی به زائران، انواع خدمت‌گزاری، آثار خدمت‌رسانی و راهکارهای نهادینه‌کردن فرهنگ خدمت‌رسانی را بررسی کرده است. 

در طواف‌ دل‌، معاونت آموزش و تحقیقات بعثه، ۱۳۷۹، ۱۶۰ص، جیبی. 
مجموعه زیارات مرتبط با مکه و مدینه و ادعیه مورد نیاز زائران و معرفی آن‌ها است. این کتاب با قلمی شیوا و دلنشین، مطالبی متنوع و آموزنده درباره سازندگی‌ها و آداب زیارت و نکات لازم در زیارت خانه خدا و حرم حضرت رسول (ص) و نمونه‌هایی از زیارت علما و اسوه‌های دین بیان کرده است. 

الدعاء اشراقاته و معطیاته، من ابحاث آیة الله المحقق السید کمال الحیدری، به کوشش طلال الحسن، ۱۳۹۱/۱۴۳۳ق، ۲۷۶ص، وزیری. 
این مجموعه تقریرات درس آیت الله سید کمال حیدری در ارتباط با «دعا» است. دعا حلقه وصلی بین بنده و پروردگار متعال است و رسیدن به مراتب کمال الهی جز با دعا کردن محقق نمی‌شود. از اینرو در این کتاب به بررسی فلسفه و اسرار و آداب «دعا» با استناد به آیات و روایات پرداخته شده است. مطالب کتاب در هشت فصل با این عناوین تنظیم شده است: معنا و حقیقت دعا، شرایط و آداب دعا؛ جایگاه دعا نزد اهل بیت (ع) اسباب استجابت دعا؛ نمونه‌های استجابت دعا؛ گناهانی که مانع دعا می‌شوند؛ رابطه قانون علیت با دعا؛ اهمیت دعا نزد روایات. 

راه‌های تقویت فرهنگ حجاب، عباس رجبی، ۱۳۹۱، ۱۸۸ص، رقعی. 
بیان برخی مباح ثقرآنی و روایی و نیز تاریخی در جهت نهادینه کردن فرهنگ حجاب در سفرهای زیارتی است. نویسنده تلاش کرده مطالبش را در قالب داستان‌های آموزنده بیان کند. مطالب کتاب در یک مقدمه، یک دیباچه و چهار فصل با عناوین «حجاب در اماکن مقدس»، «اهمیت حجاب و پوشش در قرآن و سیره امامان معصوم (ع)، «حجاب و تحول» و «راه‌کارهای گسترش حجاب» عرضه شده است. 

روح حج، جواد محدثی، ۱۳۸۳، ۱۲۶ص، رقعی. 
در این نوشتار در قالب نوشته‌هایی ادبی چگونگی زیارت مدینه، حرم نبوی (ص) و مزار امامان مدفون در بقیع، همچنین زیارت خانه خدا و اعمال حج و حضور در عرفات و مشعر و منا بیان شده است. 

زخم فطرت: پرهیزنامه‌ای از گناه، سیدحسین اسحاقی، ۱۳۸۹، ۱۴۴ص، رقعی. 
نویسنده در کتاب حاضر کوشیده است با تکیه بر آیات و روایات عوامل گناه و آثار آن و نیز راه‌های پیش‌گیری و مبارزه با گناهان را بیان نماید. 

زینت و عفاف در حج، مریم معین الاسلام، ۱۳۹۰، ۱۱۴ص، پالتویی. 
متنی مختصر و کاربردی برای بانوان حج گزار ایرانی است که در چهار فصل تدوین شده است. در فصل اول با عنوان «مفاهیم و واژه‌ها»، به موضوعاتی چون زیبایی، زیبا‌شناسی، زینت، آرایش و ارتباط مفهوم لغوی زیبایی، زینت و آرایش پرداخته شده است. «زیبایی در اسلام» عنوان فصل دوم است که شامل مباحث زیبایی از منظر روایات، استفاده از زیور آلات، توجه توأمان به زیبایی‌های ظاهری و باطنی، مصادیق زیبایی در نگاه قرآن است. نگارنده در فصل سوم به موضوع زینت، آرایش یا آراستگی پرداخته است. موضوع فصل چهارم نیز حجاب، عفاف و زنان حج گزار است که شامل موضوعاتی چون زنان حج گزار و رسالت‌های سیاسی، مشکل بد حجابی زنان ایرانی در عربستان، چگونگی لباس پوشیدن زنان حج‌گزار، زنان حج‌گزار و مسئله زینت، راهکارهای اصلاح وضعیت بدحجابی زنان ایرانی در عربستان است. 

سحرخیزی و شب زنده‌داری در سفرهای زیارتی، سید عباس ميري، خضری، ۱۳۹۱، ۱۵۲ص، رقعی. 
این کتاب درصدد بیان اهمیت و ارزش فرصت بی‌نظیر سحر برای زائران خانه خدا و پیشوایان معصوم (ص) است. نویسنده مطالب خود را در هفت فصل برای آشنایی بیشتر زائران با نماز شب و تهجدهای شبانه در فضای معنوی مسجدالحرام، مسجدالنبی و مکان‌های زیارتی تدوین کرده است. کلیات، اهمیت سحرخیزی و شب‌زنده‌داری، ویژگی‌های سحر، سحرخیزی و شب‌زنده‌داری در حج و زیارت، آداب حضور و کسب فیض در سحرگاهان، آثار سحرخیزی و شب‌زنده‌داری و عوامل سلب توفیق سحرخیزی، عنوان فصل‌های این کتاب ‌است. 

سرمه سعادت: جوان و باید و نبایدهای اخلاقی، سیدحسین اسحاقی، ۱۳۸۹، ۱۸۷ص، رقعی. 
نگارنده در این کتاب به باید‌ها و نبایدهای اخلاقی و مسائل اجتماعی پرداخته است. بر این اساس نخست نگاهی به ویژگی‌های جوانی داشته، سپس بایسته‌ها و ناشایسته‌های اخلاقی را بیان کرده است. در ادامه درباره کار و تلاش، عوامل معنوی رکود و توسعه در زندگی اقتصادی، قانون‌گرایی و شکوه تعبد در سیره عبادی امام اطلاعاتی ارائه داده است. 

سیمای تقواپیشگان، حسین اوسطی، ۱۳۷۶، ۲۹۴ص، رقعی. 
مؤلّف در این کتاب، درس‌هایی را که از خطبه همام، درباره تقوا می‌توان گرفت در ۲۸ درس، تبیین کرده است و بدین ترتیب تقواجویان را در این جهاد نفس یاری می‌دهد. 

صحیفه مودت: شیوه‌های ارتباط با اهل بیت، علی باقر شیخانی، ۱۳۸۹، ۹۵ص، پالتویی. 
در این کتاب، نویسنده در چهار فصل ارتباط عاطفی؛ ارتباط آرمانی؛ ارتباط استمدادی با امامان معصوم (ع)؛ و رابطه عهد و پیمان با اهل بیت (ع)، به بررسی شیوه‌های ارتباط با اهل بیت (ع)، نتایج آن و موانع و آسیب‌های این مسیر پرداخته است. 

صمیمانه با زائر خانه خدا، ابوالفضل هدایتی‌ فخر داود، ‏‫۱۳۸۸، ۱۴۳ص، پالتویی. 
بیان فلسفه و آداب حج به زبان ساده است. نویسنده کتاب خود را گامی کوچک در جهت آشنایی زائران بیت الله الحرام، با وظیفه‌های فردی و اجتماعی خود دانسته است. از جمله بحث‌های مطرح‌شده در کتاب می‌توان به این موارد اشاره کرد: در تهذیب نفس درنگ روا نیست؛ از شوق زیارت بگو؛ در می‌قات چگونه‌ای؟؛ آیا انصار را می‌‌شناسی؟؛ در طواف چه می‌جویی؟؛ و این‌جا شهر پیامبر است!؛ و بازگشت دشوار است. 

فرهنگ مصرف در سفر حج، داوود رجبی‌نیا و محمدحسن مظفری، ‏‫، ۱۳۸۸، ۵۹ص، پالتویی. 
آداب و فرهنگ حج و نفی مصرف‌گرایی از نگاه اسلامی در موسم حج است. موضوع بهینه‌سازی مصرف، از موضوعاتی است که در موقعیت ویژه‌ای چون سفر معنوی حج، بسیار مهم جلوه می‌کند. چرا که هر نوع مصرف‌زدگی، پیامدهای ناگوار و زیان‌باری را برای نظام اسلامی در پی خواهد داشت. زائران باید بدانند که اسلام آن‌ها را در نوع مصرف به میانه‌روی فرا می‌خواند و معتقد است که توجه به این آموزه‌ها، موجب می‌شود تا زائر بتواند بهتر به صفای باطن و کمال روحی و معنوی خود دست یابد. در کتاب حاضر، تلاش بر آن است تا با بررسی‌ مباحثی چون: معنای اسراف و تبذیر؛ زمینه‌های اسراف و... و فرهنگ مصرف در سفر حج تبیین شود. نیز آیات و روایاتی در مذمت اسراف در حج و دیگر سفرهای زیارتی آمده است. 

گلواژه‌های حج و عمره، علیرضا بصیری، ۱۳۸۷، ۵۹ص. 
آداب زیارتی در ایام حج و عمره مفرده و وظایف اخلاقی حجاج است. مواردی مثل خشوع قلبی حاجی به هنگام زیارت خانه خدا، اهتمام به اعمال عبادی به جای بازار و خرید است. 

مصباح الحرمین، عبد الجبار بن زین العابدین شکوئی، تصحیح سیدجواد طباطبایی، ۱۳۸۴، ۴۹۵ص، وزیری. 
مجموعه‏ای فقهی و اخلاقی در باب زیارتگاه‌های مکه و مدینه و آداب و اعمال حج است. کتاب بر مبنای روایات و متون فقهی در سه بخش تنظیم شده است. بخش اول درباره مکه و زیارتگاه‌ها و عبادت‌های مخصوص به آن شهر است. بخش دوم درباره مدینه و زیارتگاههای آن و مختصری از اماکن زیارتی شام و فلسطین و بخش سوم تطبیقی است بین مکه و اعمال حج با امام حسین و وقایع عاشورا که نویسنده با استناد به احادیث به تشریح خصوصیات قیام امام حسین و صفات یارانش پرداخته است. این کتاب در نیمه اول قرن چهاردهم هجری تألیف شده است. 

ملکوت اخلاق، سیدحسین اسحاقی، ۱۳۸۵، ۳۲۷ص، رقعی. 
کتاب حاضر در دو بخش سامان یافته است: در بخش نخست رویدادهای مربوط به زندگانی پیامبر (ص) به اجمال بازگو گردیده و در بخش دوم، پاره‌ای از جلوه‌های رفتاری و گفتاری آن حضرت در زمینهٔ اخلاق فردی، خانوادگی، و اجتماعی آورده شده است. 

مهارتهای زندگی در حج، مسعود شکوهی، ۱۳۹۱، ۲۳۲ص، رقعی. 
یکی از عرصه‌هایی که در آن نیاز به مهارت‌های زندگی به شدت احساس می‌شود، زیارت و ارتباطاتی است که ضمن سفرهای زیارتی برای زائران پیش می‌آید. این کتاب تلاشی در این عرصه است و نویسنده کوشیده مهارتهای مورد نیاز زائران و چگونگی بهره‌مندی از آن‌ها را با توجه به منابعی همچون معارف اسلامی، دانش روان‌شناسی، و یافته‌های مراکز جهانی سلامت تبیین کند. این نوشتار به دو بخش کلی تقسیم شده است. در بخش اول به کلیات بحث مثل چیستی مهارتهای زندگی، اهداف آموزش مهارتهای زندگی، هدف زندگی، تقسیم بندی کلی مهارتهای زندگی و اصول کلی مسیر پرداخته شده است. در بخش دوم با عنوان «مهارت‌ها» به شرح و توضیح انواع مهارتهایی که در زندگی بدان‌ها نیازمندیم و ارتباط آن‌ها با سفر حج پرداخته شده است. این مهارت‌ها عبارتند از: خودآگاهی، گوش دادن، ارتباط مؤثر، همدلی، مدیریت هیجانات، تصمیم گیری، مهارتهای مقابله‌ای، حل مسئله و مدیریت زمان. 

نجوای عشق: مناجاتی با الهام از ادعیه ائمه اطهار، علی راجی، ۱۳۸۹، ۲۴۰ص، رقعی. 
کتاب حاضر، مجموعه‌ای است از راز و نیاز‌ها و واگویه‌هایی، که با توجه به دعا‌ها و مناجات ائمه اطهار (ع)، تدوین شده است. از جمله این نیایش‌ها می‌توان نیایشی برگرفته از دعاهای ماثوره؛ نیایشی برگرفته از دعای عرفه امام حسین (ع)؛ مناجاتی برگرفته از مناجات خمس عشر؛ مناجات شاکرین؛ مناجات راغبین؛ مناجات محبین؛ و مناجات معتصمین را ذکر کرد. 

نسیم معرفت حج: سیره و سخن اخلاقی و عرفانی بزرگان در مناسک حج، سید محمود طاهری، ۱۳۹۱، ۵۱۲ص، وزیری. 
در این اثر سیره و سخن اخلاقی و عرفانی بزرگان در مناسک حج بررسی شده است. این اثر در پانزده فصل با این عناونی تنظیم شده است: جایگاه حج، احرام، نیت، تلبیه، کعبه، طواف، نماز پشت مقام ابراهیم، ولایت در حج، زمزم، سعی، حلق و تقصیر، وقوف در عرفات، وقوف در مشعر، رمی جمرات و قربانی. نویسنده کوشیده است تا اسرار، رموز و ظرافت‌های مناسک حج را با مراجعه به آثار، سخنان و سیره عملی بزرگان و اندیشمندان اسلامی بررسی کند. 

هدیه و سوغات در سفرهای زیارتی، محمد احسانی، ۱۳۹۰، ۱۲۴ص، رقعی. 
در این کتاب، موضوع هدیه و سوغات، به‏ ویژه در سفرهاى زیارتى حج، بررسى مى‏شود تا پس از آشنایى با ابعاد مختلف آن، زمینه عمل بهتر و بدون آسیب به این سنت دینى و اجتماعى فراهم گردد. چه اینکه بعضى افراد در عمل به این سنت دچار افراط و تفریط مى‏شوند که ناشى از عدم آشنایى آنان با سنت هدیه است. هرچند که هدیه، سنت پسندیده‏اى است و نقش مهمى در پیوندهاى اجتماعى دارد، خالى از آسیب نیست و باید آن آسیب‏‌ها را بررسى و به زائران ارائه نمود تا هنگام تهیه آن گرفتار جنبه‏هاى منفى هدیه و سوغات نگردند. عناوین فصول کتاب عبارتند از: سفرهای زیارتی؛ هدیه و انواع آن؛ عوامل مؤثر بر هدیه؛ بایسته‌ها و آثار هدیه؛ آسیبهای هدیه و راهکارهای پیشگیری. 

همراه‌ با زائران‌ خانه‌ خدا، محمدتقی رهبر‏‫، ۱۳۸۰، ۱۸۰ص، پالتویی. 
بررسی اخلاق، آداب معاشرت، معیشت در حج، تحلیل اجمالى اسرار معنوى حج و اشاراتى درباره مناسک و اماکن زیارتى مکه و مدینه است. نویسنده نیز برخى تذکرات ضرورى براى زائران خانه خدا را ذیل این سرفصل‌ها آورده است: مقدمات سفر حج؛ آداب و اخلاق در حج‏؛ خلاصه‏اى از مناسک حج و عمره‏؛ آثار تاریخى و مذهبى مکه؛ مساجد و مشاهد بین مکه و مدینه؛ اسرار معنوى حج؛ اعمال مدینه منوره‏؛ مساجد و اماکن مقدسه مدینه منوّره‏. 
بخش «خلاصه‏اى از مناسک حج و عمره» با اقتباس از کتاب مناسک مصوّر حج و بخش «اعمال مدینه منوره» با اقتباس از کتاب ادعیه و آداب حرمین تدوین یافته است. همچنین اماکن مکه و مدینه از کتاب عرشیان تألیف سیدجعفر شهیدى همراه با برخی تغییرات آمده است. 

همراه زائران حج تمتع، معاونت آموزش و تحقیقات بعثه، ۲جلد. 
بررسی وظایف فقهی و اخلاقی زائران و حجاج در هر مرحله از سفر حج و آدابی که باید رعایت کنند، است. این کتاب در سه بخش، تذکرات عبادی و اخلاقی، اجرایی و بهداشتی مطرح کرده است. با رعایت این تذکرات می‌توان از این سفر معنوی با مدت کوتاه، بیشترین و بهترین بهره را برد. نویسندگان در بخش نخست درباره وظایف عبادی و اخلاقی در حرمین شریفین، می‌قات، صفا و مروه و غیره مطالب ضروری آورده‌اند. بخش دوم به رفت و ‌آمد در مکان‌ها، حلق و قربانی، رمی جمرات و آداب آن‌ها می‌پردازد. در بخش پایانی نیز توصیه‌های بهداشتی برای جلوگیری از بیمار شدن و یا انتقال بیماری‌ها آورده است. 
مجلد دوم شامل، یادداشت‌ها و تذکراتی برای بهره‌برداری بهتر از ابعاد معنوی حج است. علاوه بر توضیحاتی درباره عربستان (موقعیت عربستان، نواحی سه‌گانه، آب و هوا) در شانزده بخش با عناوینی چون مقدمات سفر، در شهرهای مدینه و مکه، وقوف به مشعرالحرام و عرفات و منا، مناسک، برخی احکام حرمین و توصیه‌هایی برای پس از سفر تدوین شده است.