العربیه| دوشنبه|31 ارديبهشت 1397|06 رمضان 1439
آثار پژوهشکده حج و زیارت در موضوع
 مطالعات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی
 
آموزه‌ها و آثار اجتماعی حج، حسین بافکار، ۱۳۹۱، ۱۵۶ص، پالتویی. 
موضوع این کتاب بررسی و تبیین جنبه‌های اجتماعی فریضه حج است. حج در بُعد اجتماعی، نمونه عملی نظام صالح اجتماعی است که معلمان واقعی بشر، انبیای بزرگ الهی، ابراهیم خلیل الله و محمد حبیب الله در سرزمین وحی بنیان نهادند؛ نظام اجتماعی که در پرتو ایمان سامان می‌یابد و هر ساله در وجود انسان-های حج‌گزار موحد متبلور می‌شود. از این رو این پژوهش تلاشی در معرفی آموزه‌ها و آثار اجتماعی حج است. مطالب این کتاب در چهار فصل سامان داده شده است. در فصل اول «دلایل توجه به بُعد اجتماعی حج»، در فصل دوم «آموزه‌های اجتماعی حج»، در فصل سوم «آثار اجتماعی حج در سطح بین الملل» و در فصل چهارم «آثار اجتماعی حج در سطح ملی و نیز عوامل آسیب‌ساز آن» بررسی و تحلیل شده است. 

ابعاد سیاسی‌ و اجتماعی‌ حج‌، محمدتقی رهبر، ۱۳۸۱، ۲۶۴ص، رقعی. 
بررسی دو بُعد مهم و حیاتی حج یعنی بعد اجتماعی و سیاسی آن است. نیز به ابعاد فرهنگی و اقتصادی حج اشاره‌ای شده است. کتاب در ده بخش با این عناوین سامان یافته است: بعد اجتماعی حج؛ امت و امامت در حج؛ حج و مسأله رهبری؛ استمرار ولایت در حج؛ مسأله برائت؛ جامعه توحیدی یا می‌قات پابرهنگان؛ حج سازنده جامعه و تاریخ موحدان؛ تأسیس‌ام ‌القری اسلامی؛ امنیت حرمین؛ بعد اقتصادی حج؛ نگاهی به بعد فرهنگی حج. 

اتحاد ملی و انسجام اسلامی در سپهر فکری امام (ره) و رهبری، سیدحسین اسحاقی، ۱۳۸۶، ۲۱۶ص، رقعی. 
در این نوشتار اندیشه‌ها و دیدگاه‌های حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری، در مقوله اتحاد اسلامی به ویژه در موسم حج گردآوری شده است. 

اخلاق مسئولان نظام اسلامی، علی اکبر ذاکری، ۱۳۸۸، ۱۱۷ص، رقعی. 
در این کتاب سعی شده مطالبی برای جوانان با استفاده از آموزه‌های نظری و سیرهٔ عملی امام خمینی (ره) هم چنین با استناد به آیات و روایات مطرح شود و آنان با برخی مفاهیم اخلاق دینی آشنا گردند. عناوین مباحث اصلی کتاب عبارتند از: اصول بنیادی اخلاق مسئولان، سلوک فردی و اجتماعی مسئولان و آسیب‌های اخلاقی مسئولان. 

الاسس الدینیة و السیاسیه للبراءة من المشرکین، سید جواد ورعی، تعریب السید عبدالرزاق الجابری (سیادت)، ۱۳۹، ۶۴ ص، رقعی. 
در این کتاب برخی جنبه‌های سیاسی حج بررسی شده است. این کتاب، ترجمه‌ای از کتاب مبانی دینی و سیاسی برائت از مشرکان (قم، نشر مشعر، ۱۳۷۹) از همین نویسنده است. برائت از مشرکان از اجزای تفکیک‌ناپذیر مراسم عبادی ـ سیاسی حج ابراهیمی است. اثر حاضر تلاشی است در جهت تبیین مبانی دینی و سیاسی این اصل مسلم. بخشی از این نوشتار پیش‌تر به صورت مقاله تحت عنوان «مبانی دینی برائت از مشرکان» در فصلنامه می‌قات حج منتشر شده است. نوشته حاضر نگرشی جامع و با تجدید نظر در پاره‌ای از محورهای آن مقاله است که در دو بخش «مبانی دینی» و «مبانی سیاسی» برائت از مشرکان و یک خاتمه که به پاسخگویی پاره‌ای از اشکالات و شبهات پرداخته تدوین یافته است. 
 
اهمیت حفظ وحدت در کنگره اسلامی حج، بی‌تا، ۲۳ص، رقعی. 
بررسی حج از نظر تأثیرات سیاسی آن است. در این نوشتار، اهمیت حفظ وحدت در مراسم حج بر اساس آیات قرآن و بیانات برخی از اندیشمندان اسلامی از جمله امام خمینی، مقام معظم رهبری و شهید مطهری بیان شده است. 

تعاون و همکاری در حج و زیارت، حسین بافکار، ۱۳۹۱، ۸۴ص، پالتویی. 
بررسی ابعاد تعاون و همکاری در مراسم حج و زیارت است. کتاب در پنج فصل با عناوین «تعاون و همیاری در حج و آموزه‌های دینی»، «زمینه‌ها و جلوه‌های تعاون و همیاری در حج و زیارت»، «آثار تعاون و همیاری در حج و زیارت»، «موانع گسترش فرهنگ تعاون در حج و زیارت» و «راهکارهای گسترش فرهنگ تعاون در حج و زیارت» تنظیم شده است. 

حج و بیداری اسلامی در اندیشه امام خمینی (ره)، محسن محمدی، ۱۳۹۱، ۱۰۰ص، رقعی. 
بررسی ابعاد سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و دینی حج از نگاه بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران است. حج فرصتی بوده است که امام خمینی (ره) از آن برای بیداری اسلامی بهره بردند و از آن به عنوان پتانسیل و مقدمه بیداری اسلامی یاد کرده‌اند. 
در این کتاب به تفاسیر مختلف امام (ره) درباره مناسک حج پرداخته می‌شود، مانند «طواف خانه کعبه» که امام خمینی (ره) علاوه بر تعابیر فقهی و عرفانی، تفسیر سیاسی نیز ارائه می‌کنند و معتقدند که «طواف خانه کعبه» به معنای نپذیرفتن سلطنت و حکومت هیچ کس جز خداوند است. 

در راه‌ برپائی‌ حج‌ ابراهیمی، عباسعلی عمید زنجانی، ۱۳۷۵، ۲۲۳ص، رقعی. 
بررسی جنبه‌های سیاسی حج است. در میان مراسم عبادی ـ سیاسی اسلام، حج از جمله کانون‌های قدرت‌زا و اهرم‌های انتقال نیرو است که می‌تواند قدرت لازم را برای جهانی‌کردن رسالت اسلام و رهانمودن مسلمانان از سلطه استکبار جهانی به وجود آورد. البته وقتی که روح حج، حاکم بر مراسم حج باشد. کتاب حاضر گامی است در جهت تحقق اهداف حج و شناخت راهکارهای نیل به آن هدف. برخی ازمباحث این کتاب از این قرار است: بررسی فلسفه حج، بازگرداندن حج به شیوه ابراهیمی، فلسفه سیاسی برائت از مشرکان، تحقیق درباره جدال ممنوع در حج و حرم و آینده آن. این کتاب پیش‌تر به صورت مقالاتی در سمینارهای گوناگون ارائه شده است. 

راه‌های تقویت فرهنگ حجاب، عباس رجبی، ۱۳۹۱، ۱۸۸ص، رقعی. 
بیان برخی مباحث قرآنی و روایی و نیز تاریخی در جهت نهادینه کردن فرهنگ حجاب در سفرهای زیارتی است. نویسنده تلاش کرده مطالبش را در قالب داستان‌های آموزنده بیان کند. مطالب کتاب در یک مقدمه، یک دیباچه و چهار فصل با عناوین «حجاب در اماکن مقدس»، «اهمیت حجاب و پوشش در قرآن و سیره امامان معصوم:»، «حجاب و تحول» و «راه‌کارهای گسترش حجاب» عرضه شده است. 

رهنمودهای‌ حضرت‌ امام‌ خمینی‌ به‌ زائران‌ بیت‌الله‌ الحرام‌، به کوشش محمود کارآموزیان‌، ۱۳۸۲، ۱۰۷ص، پالتویی. 
گزیده‌ای از پیام‌های امام خمینی به میهمانان خانه خدا است. این پیام‌ها ذیل ۵۲ عنوان طبقه‌بندی شده است. برخی از این عناوین عبارت‌اند از: توصیه‌ها و راهکار‌ها، لزوم فراگیری مسائل حج، انجام شایستهٔ حج، باید‌ها و نباید‌ها، توجه به موقعیت کشور، بهره‌برداری از حج، اهداف سفر، انواع حج، بعد سیاسی و وظیفهٔ حجاج، آداب حضور، دستورالعمل اجتماعی حج، شیوهٔ برخورد با دیگران، جماعات اهل سنت، وظایف نمایندگی ولی‌فقیه، آمریکا و اسرائیل، فلسفه زیارت. 

رهنمودهای حضرت امام خمینی به روحانیون محترم کاروان‌ها، به کوشش محمود کارآموزیان، بی‌تا، ۴۸ص، پالتویی. 
گزیده‌ای از پیام‌ها و بیانات امام خمینی درباره وظایف روحانیون در سفر حج است. 

سفرهای زیارتی در فرهنگ مردم، سیدعلیرضا هاشمی، ‏‫‏‏۱۳۸۸، ۱۹۲ص، پالتویی. 
بررسی آداب و فرهنگ مردم در سفرهای زیارتی است. مطالبی که در این مجموعه گردآوری، شده بنابر فراخوان صدا و سیما، از دهه چهل به بعد، توسط مردم و از جای جای کشور به صدا و سیما ارسال شده و در برنامه‌های مختلف از آن استفاده شده است. مؤلف با مراجعه به آرشیو صدا و سیما آن‌ها را گزینش و جمع‌آوری کرده و در این کتاب منتشر کرده است. مؤلف مطالب را در هفت فصل با عناوین: مقدمات سفر، بدرقه، چاووش و چاووش خوان، ملزومات و تدابیر سفر، پیشباز، باور‌ها و عقاید و در ‌‌نهایت ادبیات شفاهی عرضه کرده است. 

سلوک سبز: نوگرایی در حج از منظر امام و رهبری، سیدحسین اسحاقی، ۱۳۸۷، ۱۳۲ص. ‬
بررسی دیدگاه‌های نوین امام خمینی و مقام معظم رهبری به مقوله حج است. نویسنده در کنار این موضوع، موضوع خلاقیت و نوآوری در سازمان‌ها و نیز نوآوری در پرتو مدیریت حجاج را نیز مورد بررسی قرار داده است. 

شیعه پاسخ می‌دهد، سیدرضا حسینی نسب، ۱۳۷۹، ۲۴۸ص، جیبی. 
بررسی حج از منظر تأثیرات سیاسی آن است. در موسم حج، بسیاری از زائران خانه خدا که از یک سو با انقلاب اسلامی آشنا گردیده و از سوی دیگر تبلیغات سوء دشمنان، ذهن آن‌ها را مشوب کرده، به هنگام ملاقات با حجّاج ایرانی، پرسش‌هایی را مطرح می‌کنند. به منظور پاسخگویی به این نیاز، قسمت اعظم این پرسش‌ها ـ که غالباً جنبه دینی و فرهنگی دارد ـ در این کتاب جمع‌آوری و پاسخ داده شده است. 

صحیفه‌ حج‌، مرکز تحقیقات حج، جلد اول، ۱۳۸۲، ۳۶۰ص، وزیری. 
مجموعه سخنان و پیام‌های امام خمینی درباره مراسم حج است. اولین پیام این مجموعه مربوط به پیام امام خمینی در بهمن ۱۳۴۹ به زائران بیت‌الله الحرام به مناسبت برگزاری مراسم حج است که موضوع آن هشدار به مسلمانان جهان در مورد فلسطین و افشای جنایت‌های رژیم شاه است. همچنین آخرین پیام مربوط به پیام امام خطاب به ملت ایران در ۲۹ تیر ۱۳۶۷ است که به مناسبت سالگرد کشتار خونین مکه و قبول قطعنامه ۵۹۸ صادر شده است. در آخر کتاب نمایه‌ای موضوعی نیز آمده که بر کارآمدی و سهولت استفاده از آن افزوده است. 

صحیفه‌ حج‌: مجموعه‌ سخنان‌ و پیامهای‌ مقام‌ معظم‌ رهبری، مرکز تحقیقات حج، ۱۳۸۲، ۳۶۰ص، وزیری. 
مجموعه سخنان و پیام‌های مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای درباره مراسم حج و ابعاد مختلف آن است. اولین پیامی که از مقام معظم رهبری در این مجموعه آمده مربوط به پیام ایشان در تیرماه ۱۳۶۸ به حجاج بیت‌الله الحرام و آخرین پیام چاپ شده در این جلد، مربوط به پیام ایشان در ۱۸ بهمن ۱۳۸۱ خطاب به زائران خانه خدا است. نمایه‌ای موضوعی نیز در آخر کتاب آمده که در سهولت استفاده از کتاب مؤثر است. 

کنگره عبادی سیاسی حج، مرکز تحقیقات حج، ۱۴۰۵ق. ۲ جلد، وزیری. 
تحولاّت اخیر حج، دستاورد عظیم انقلاب اسلامی است که با رهبری امام راحل آغاز شد. امام راحل، طی سالیانی دراز با سخنرانی‌ها و پیام‌های بسیار مهم، رهنمودهای ارزشمند خود را در زمینه‌های مختلف بیان نمودند که در این مجموعه گردآوری شده است. 
پیام‌های امام به حجاج ایرانی، دیدار با روحانیون کاروان‌ها، سخنرانی‌های امام در عید قربان و... در این مجموعه آمده است

مبانی دینی و سیاسی برائت از مشرکان، سیدجواد ورعی، ۱۳۷۹، ۱۶۶ص، پالتویی. 
ترجمه عربی: الاسس الدینیه و السیاسیه للبراءة من المشرکین، تعریب السیدعبدالرزاق الجابری (سیادت)، ۱۳۹۱، ۶۴ص. 
بررسی برخی جنبه‌های سیاسی حج است. برائت از مشرکان از اجزای تفکیک‌ناپذیر مراسم عبادی ـ سیاسی حج ابراهیمی است. کتاب حاضر تلاشی است در جهت تبیین مبانی دینی و سیاسی این اصل مسلم. بخشی از این نوشتار پیش‌تر به صورت مقاله تحت عنوان «مبانی دینی برائت از مشرکان» در فصلنامه می‌قات حج منتشر شده است. نوشته حاضر نگرشی جامع و با تجدید نظر در پاره‌ای از محورهای آن مقاله است که در دو بخش «مبانی دینی» و «مبانی سیاسی» برائت از مشرکان و یک خاتمه که به پاسخگویی پاره‌ای از اشکالات و شبهات پرداخته تدوین یافته است.