العربیه| دوشنبه|31 ارديبهشت 1397|06 رمضان 1439
آثار پژوهشکده حج و زیارت در موضوع
 گزارش حج گزاری ایرانیان
 
با کاروان ابراهیم در سال ۷۱، رسول جعفریان و محمدعلی خسروی، ۱۳۷۱، ۳۵۷ص، وزیری. 
گزارشی از فعالیت‌های بعثه مقام معظّم رهبری و سازمان حج و زیارت در سال ۱۳۷۱ است که در هشت فصل تدوین یافته است. در فصل اوّل و با عنوان «آهنگ راه»، از فعالیت‌های بعثه قبل از موسم حج سخن رفته است. در فصل دوّم و با عنوان «راویان حضور» گزارش استقرار بعثه مقام معظم رهبری است و چگونگی فعالیت‌های بعثه در حرمین شریفین. دیدارهای مختلف نماینده محترم ولی فقیه و سرپرست زائران ایرانی با اشخاص و گروه‌های مختلف نیز در این بخش گزارش شده است. در فصل سوّم از نقش روحانی و هدایت‌گری فکری و معنوی زائران سخن رفته است. فصل چهارم با عنوان «یاد یاران»، از گسترده‌ترین فصل‌های کتاب است و گزارش مراسم و اجتماعات است. در فصل پنجم با عنوان «رنگ بی‌رنگی» حج‌گزاری مسلمانان گزارش شده است. در فصل ششم چگونگی اجرای این سفر عظیم الهی و تلاش گسترده سازمان حج و زیارت در سامان دادن به آن گزارش شده است. فصل هفتم و با عنوان «در حاشیه حج» کوتاه است اما خواندنی. فصل هشتم با عنوان «می‌قات در آینه» ویژه گفتگوهایی است با متفکران و عالمانی که توفیق زیارت یافته‌اند و در این دیدار‌ها از دریافت‌ها، و دیدگاه‌های خود درباره حج و مسائل جهانی سخن گفته‌اند. 

با کاروان‌ صفا: گزارش‌ حج‌ سال‌ ۱۳۸۲، رسول جعفریان، ۱۳۸۳، ۶۰۰ص. 
گزارش نسبتاً جامعی برای نشان دادن بخشی از تلاش‌ها و کوشش‌های انجام شده در جهت رفاه حال حجاج است. شالوده کتاب که گزارش عمومی از حج سال ۱۳۸۲ شمسی است بر پایه گزارش‌های تهیه شده واحدهای مختلف بعثه مقام معظم رهبری و تلاش نویسنده، استوار است. برخی از منابع تدوین کتاب، مصاحبه و شماری برگرفته از روزنامه‌های عربستان و بخشی هم مشاهدات و تحلیل‌های شخصی نویسنده است. 

با کاروان عشق، محمدعلی مهدوی راد و رسول جعفریان، ۱۳۷۲، ۴۳۴ص، وزیری. 
گزارشی از ابعاد مختلف مراسم حج سال ۱۳۷۲ است. در پیش‏درآمد کتاب سخن از حریم دوست است و حال و هوایى که زائران در آن دیار دارند. در بخش حج و مسائل فرهنگى، تلاش‌هاى روحانیان و چگونگى رسالت‌ آنان و اهمیت روشنگرى درباره گره‌هاى فقهى در پرتو واقعیت‌هاى جارى بررسی شده است. حج و مسائل سیاسى، از دیگر بخش‌های کتاب است که گزارشى تحلیلى از نگاه زائران به انقلاب اسلامى، شخصیت حضرت امام و جریان‌های جهان اسلام است. چگونگى جلوگیرى حکومت سعودى از انجام مراسم برائت از مشرکین، بازتاب‌هاى مراسم و چگونگى برگزارى آن در سرزمین منا بخش دیگری از کتاب را به خود اختصاص داده است. گزارش تفصیلى سمینار‌ها و تجمّع‏‌ها و گزیده‏اى از گزارش‌هاى دیدار زائران با نماینده ولىّ فقیه و سرپرست زائران ایرانى و سخنان چهره‏هاى علمى و روحانى و نیز مصاحبه‏‌ها با شخصیت‌هاى علمى و فکرى، زائران و کسانى که سالیان دراز توفیق دیدار دیار دوست را داشته‏اند از دیگر بخش‌ها است و خواننده را با ابعاد معنوى، اجتماعى، فرهنگى و تاریخى آن دیار آشنا خواهد ساخت. و بالأخره درفصل پایانی با عنوان «در خدمت زائران»، گزارش تفصیلى تلاش‌هاى اجرایى سازمان حج و زیارت در برگزارى حج آمده است. 

حج ۲۵: گزارشی از حج گزاری سال ۱۴۲۵ قمری برابر با سال ۱۳۸۳ شمسی، رضا مختاری، ۱۳۸۴، ۶۹۶ص، وزیری. 
گزارشی از نحوه برگزاری مناسک حج در سال۱۳۸۳ (۱۴۲۵قمری) است. نویسنده به شیوه می‌دانی این مجموعه را در سه فصل تهیه و تنظیم کرده است. مؤلّف به دید و بازدید مسئولان بعثه مقام معظم رهبری و مصاحبه و ملاقات‌ها، سمینار‌ها و سخنرانی آنان در مقاطع مختلف پرداخته سپس به چگونگی برگزاری مناسک حج از جمله کوچ به عرفات و وقوف در مشاعر مقدّسه، رمّی جمرات، قربانی و برائت از مشرکان اشاره کرده است؛ و در بخش دوّم به فعالیت‌های مختلف بعثه از جمله تنظیم کاروان‌ها، اطّلاع‏رسانی و تبلیغات اشاره دارد، و در بخش پایانی به فعالیت سایر بعثه‏‌ها و ضرورت‌ها و بایدهای حج در اثبات هلال، خرید سوغات، نحوه بازگشت حاجیان و ولیمه آنان سخن گفته است. 

حج ۲۶: گزارش حج سال ۱۴۲۶قمری برابر سال ۱۳۸۴شمسی محمدحسین رجبی، ۱۳۸۶، ۴۸۰ص، وزیری. 
گزارشی از حج سال ۱۳۸۴شمسی (۱۴۲۶قمری) است. نگارنده با حضور در اماکن زیارتی و مراحل مختلف حج، آن را به رشته تحریر درآورده است. نویسنده در این امر از حضور در برنامه‌های مختلف، ستاد خبری بعثه، نشریات بعثه مقام معظم رهبری، برخی روزنامه‌های سعودی و اسناد و مدارک و گزارش عملکرد بخش‌های مختلف بعثه، استعانت جسته و مجموعه‌ای کامل از تمام مراحل و وقایع حج، اعم از مقدّمات حج، گزارش روزشمار حج ۲۶ و فعالیت‌ معاونت‌ها و واحدهای مختلف بعثه در مکه و مدینه و نیز برگشت از حج را به ثبت رسانده است. 

حج ۲۷: گزارش حج‌گزاری ایرانیان در موسم حج سال ۱۴۲۷ هجری قمری آذر و دی ۱۳۸۵، حسن مهدویان، ۱۳۸۶، ۵۲۵ص، وزیری. 
گزارشی از برگزاری مناسک حج در سال ۱۳۸۵ (۱۴۲۷قمری) است. نویسنده این مجموعه را در شش بخش تهیه و تنظیم کرده است. بخش اول به رخدادهای پیش از سفر اختصاص داده شده است. در بخش دوم مقدمات حج که گزارشی است از فعالیت‌های نهادهای درگیر در امور حج آمده است. روزشمار حج ۲۷ عنوان بخش سوم کتاب است. گفت‏وگو با مسؤولان درباره عملکرد بعثه و ستاد در حج ۸۵، شنیدنى‏هایى درباره حج در مصاحبه با برخى شخصیت‏‌ها و زائران بیت‏الله الحرام، و مطالب گوناگون حج ۸۵ و حج گزارى ایرانیان عناوین سه بخش دیگر این گزارش هستند. در پایان کتاب نیز گزارش‌هایی تصویری از بعضی مراسم و دیدار‌ها آمده است. 

حج ۲۸: گزارش حج سال ۱۴۲۸ھ. ق، رضا بابایی و علی اکبر جوانفکر‏‫، ۱۳۸۷، ۴۱۶ص، وزیری. 
گزارشی از چگونگی برگزاری مناسک حج در سال ۱۳۸۶ (۱۴۲۸قمری) است. نویسندگان، این مجموعه را در پنج بخش تهیه و تنظیم کرده‌اند. در بخش نخست، مرورى به ویژگى‏هاى مهم و برجسته حج ۸۶ شده است. در بخش دوم، گزارش‏گونه‏اى از فعالیت‏‌ها و برنامه‏هاى پیش از حج آمده است. «حج ۸۶ در آیینه آمار» عنوان بخش سوم کتاب است که در آن زبان آمار، گزارشى روشن از وضعیت‏‌ها و موفقیت‏هاى حج ۸۶ به خواننده مى‏دهد. بخش چهارم کتاب، روزشمار یا کرنولوژى حج ۸۶ است. خدمات فرهنگى، اجرایى، بهداشتى، اسکان، حمل‏ونقل و مانند آن‏‌ها در فصل پنجم کتاب گزارش شده‌اند. در این بخش، به‏تفکیک خدمات بخش‏هاى مختلف بعثه و سازمان حج گزارش شده است. بخش پایانى کتاب «خواندنى‏‌ها و اخبار پراکنده» است که حاوى اطلاعاتى درباره حج‏گزارى کشورهاى دیگر است. خواننده این فصل، پس از مطالعه این قسمت از کتاب مى‏تواند به مقایسه واقع‏بینانه‏اى میان حج‏کشورهاى اسلامى دست یابد. 

حج ۲۹: گزارش حج سال ۱۴۲۹ ھ. ق، حجت الله بیات و سیدحسین اسحاقی، ۱۳۸۸، ۵۹۸ص، وزیری. 
گزارشی از برگزاری مراسم حج در سال ۱۳۸۷ (۱۴۲۹قمری) است. کتاب در هفت فصل تنظیم شده است. فصل اول به فعالیت‌های پیش از سفر حج و به ویژه هفته حج اختصاص داده شده و در واقع آینهٔ اقدامات در ایران است. فصل دوم بازتاب تلاش‌های معاونت‌ها، مدیریت و واحدهای بعثه مقام معظم رهبری و نیز ارزیابی عملکرد آن‌ها است. فصل سوم به عملکرد و چگونگی حج‌گزاری و مخاطبان حج، اعم از کاروان‌ها و زائران مربوط می‌شود. فصل چهارم، بازنمایی همکاری‌های سازمان‌ها و نهادهایی است که در تدارک و سازماندهی عملیات بزرگ حج سهیم بوده‌اند. فصل پنجم به تمهیدات، اقدامات و برنامه‌های فرهنگی و اجرایی کشور عربستان برای برگزاری حج ۱۴۲۹قمری پرداخته است و بالاخره در فصل آخر چگونگی حج‌گزاری، آمار و اخبار حاجیان سایر کشورهای جهان منعکس شده است. 

حج ۳۰: گزارشی از حج‌گزاری سال ۱۴۳۰ه. ق. برابر با سال ۱۳۸۸ ھ. ش.، سید جواد ورعی و جواد منصوری، ۱۳۹۰، ۲۲۶ص، وزیری. 
گزارشی از برگزارى آیین حج ۱۴۳۰ قمرى (۱۳۸۸ خورشیدى) است. این نوشتار، کارهاى آموزشى، پژوهشى، فرهنگى، عبادى، سیاسى و اجرایى بعثه جمهورى اسلامى ایران را پیش از آغاز آن موسم تا پس از بازگشت حاجیان بیت الله الحرام به ایران گزارش مى‏کند. گف این کتاب بر اساس موضوعات گزارش شده، از این رو، ترتّب زمانى در آن مراعات نشده است و چه بسا رویدادى پس از حج انجام گرفته اما به خاطر تجمیع موضوعى در جاى خود قرار گرفته است و افزون بر این، به دیگر رویدادهاى هم‏سو با حج‏گزارى ایرانیان در آن هنگامه بزرگ مى‏پردازد. این گزارش در پنج بخش با این عناوین عرضه شده است: درگاه حج سی‌ام؛ برنامه‌ها و کارهای بعثه مقام معظم رهبری؛ حج گزاران؛ سازمان‌ها و نهادهای همکار؛ کارهای عربستان. 
 
حج ۳۳: گزارش حج سال ۱۴۳۳ه. ق. /۱۳۹۱ه. ش، سیدمهدی علیزاده موسوی، ۱۳۹۲، ۳۹۶ص، وزیری. ‏
بعثه مقام معظم رهبری، مراسم هر ساله حج را به صورت اختصاصی مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌دهد و در قالب گزارشی مشروح و مقرون ‏به تبیین اوضاع و احوال زمان حج، شناسنامه‌ای برای حج هر سال تهیه می‌کند، تا هم کارنامه حج آن سال به تصویر کشیده شود و هم با تبیین ‏نوآوری‌ها، مشکلات و محدودیت‌های آن سال، چراغی فراسوی راه آیندگان در انجام هرچه بهتر حج باشد. به همین سبب این گزارش، ‏گزارشی از روند حج گزاری سال ۱۴۳۳ قمری/۱۳۹۱ شمسی است و کوشیده است تا آیینه‌ای جهت انعکاس ابعاد و زوایای مختلف حج ‏در این سال باشد. نویسنده گزارش خود را در ده فصل تنظیم کرده و ذیل این عناوین آورده است: آرمان‌ها و اهداف حج ۱۴۳۳ در کلام و ‏پیام مقام معظم رهبری؛ اوضاع جهان اسلام و منطقه در آستان حج ۱۴۳۳؛ فعالیتهای فرهنگی؛ فعالیتهای تبلیغاتی؛ دیپلماسی حج؛ دیدار‌ها؛ ‏نظارت و بازرسی؛ حج و رسانه؛ حج در آیینه آمار؛ ختامه مسک. ‏

سیمای حج در سال ۷۰، مرتضی سرهنگی، تهیه و تنظیمِ حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، گروه کتاب حج (نویسندگان همکار: عبدالله‌ گیویان‌، هدایت‌الله‌ بهبودی)، تهران، حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، ۱۳۷۱، ۳۹۶ص، وزیری. 
گزارش حج سال ۱۳۷۰ به عنوان وضعیتی غیر منتظره است. چون نخستین حج پس از ارتحال حضرت امام خمینی، و پس از سه سال ممنوعیت ورود زائران ایرانی به مراسم حج بود. کتاب حاضر، گزارشی از فعّالیت بعثه مقام معظم رهبری است که به صورت روزانه تدوین شده است. 
این مجموعه، از حکم مقام معظّم رهبری به مرحوم حاج احمد آقا خمینی، برای سرپرستی حجاج ایرانی آغاز و به ارائه گزارش جناب آقای ری شهری به مقام معظّم رهبری، پس از بازگشت از حج، پایان می‌پذیرد. پیام مقام معظّم رهبری درباره مراسم برائت از مشرکان، نیز ضمیمه کتاب است. 

همراه با حج ۸۱، حوزه نمایندگی ولی فقیه در حج و زیارت، ۱۳۸۱، ۳۰۴ص، رقعی. 
مجموعه مطالبی درباره برخی امور اجرایی حج است. در این کتاب پس از معرفی تشکیلات سازمان حج و زیارت و وظایف قانونی این سازمان، نهاد‌ها و ستادهای دست‌اندر کار امر حج در ایران و عربستان معرفی شده و درباره شیوه ثبت نام متقاضیان سفر حج توضیح داده می‌شود. در ادامه به نقش و اهمیت آموزش حجاج و دست‌اندر کاران حجاج اشاره شده و مطالبی درباره موضوعات ذیل نیز آمده است: هزینه سفر حج سال ۱۳۸۱، فراخوان زائران حج سال ۱۳۸۱، جایگاه نظارت و ارزشیابی در حج، نقش رایانه در حج، سیر تحول در تامین مسکن حجاج ایرانی، بهداشت و درمان در سفر حج، حمل و نقل هوایی و زمینی حجاج، هشدارهای انتظامی در مورد مواد مخدر، مسائل ارتباط تلفنی حجاج ایرانی، لوازم انفرادی حجاج، ارز و خرید سوغات و سخنی چند با کارگزاران و زائران حج سال ۱۳۸۱.