العربیه| دوشنبه|07 خرداد 1397|13 رمضان 1439
تعداد بازديد:1364

محمد فتح‌الله گولن و ادعاي مهدويت / جواد جعفري

تاريخ انتشار:18/09/1395
 
                   
زندگينامه گولن
محمد فتح‌الله گولن فرزند رامز افندي در ۱۹41 (يا 1938) ميلادي در روستاي ولايت ارزروم تركيه به دنيا آمد. پدرش زبان عربي و فارسي را به او ياد داد. در دوران تحصيل با حركت طلاب نور آشنا شد. يك حركت تجديدي و اصلاحي بديع‌الزمان سعيد نورسي مؤلف رسايل نور آغاز كرده بود. در مدرسه تحفيظ القرآن كه در جوار مسجد «ازمير» بود دعوتش را شروع كرد و به‌صورت مبلّغ سيار به تمام مناطق غرب آناتولي سفر كرد. با گسترش فعاليت‌هاي تبليغي‌اش، در سال ۱۹۷۰ كار تنظيم كمپ‌ها براي جوانان را آغاز نمود و هسته‌هاي اوليه جنبش خود را در شهر ازمير تركيه تشكيل داد.[1]
فتح‌الله گولن زماني كه ۱۶ سال داشت، به جاسوسي سرويس اطلاعاتي تركيه مشغول شد. در سال ۱۹۶۳ در ارزروم انجمن مبارزه با كمونيسم را تحت هدايت سازمان سيا تأسيس كرد. فتح‌الله گولن در اواسط دهه ۷۰ ميلادي وقف آك‌‌يازئي را تأسيس كرد و خط‌مشي بديع‌الزمان سعيد نورسي را ترك گفت و به مراكز فراماسونري نزديك شد. فتح‌الله گولن از آن زمان به بعد همه كودتاهاي نظامي تركيه را موردحمايت قرارداد. از همان موقع با سازمان سيا و گراهام فولر و شبكه‏هاي مختلف صهيونيستي و سرويس‏هاي اطلاعاتي هم رابطه برقرار كرد.[2]
گولن و جماعتش از حزب عدالت و توسعه اردوغان به دليل تعديل‌هايي كه در اسلام انقلابي اربكان انجام داده بودند، حمايت مي‌كرد؛ اما همراهي او با اردوغان تا سال ۲۰۱۰ دوام آورد.[3]
گولن اقدام به راه‌اندازي سرويسي براي «خدمت عمومي و آموزشي به همه مردم» از دهه ۷۰ ميلادي كرده است امروزه اين مجموعه بسيار بزرگ به "جنبش گولن" معروف است، تعداد افراد حاضر در اين بنياد بزرگ مختلف است، اما چند صد هزار تا چهار ميليون نفر به‌عنوان همكاران اين پروژه بزرگ بين‌المللي ذكرشده است. افراد همكار در اين بنياد عمدتاً دانش آموزان، معلمان، تجار، روزنامه‌نگاران و افراد تحصيل‌كرده در زمينه‌هاي متفاوت هستند. درحالي‌كه هيچ منع قانوني براي بازگشت او به تركيه وجود ندارد، از سال 2000 در تبعيدي خودخواسته در "پنسيلوانياي آمريكا" زندگي مي‌كند.[4]
پيروان او همچنين دوره‌هاي آمادگي براي ورود به دانشكده گذاشتند. طبق گفته هلن رُز ابوگ، يك جامعه‌شناس كه تحقيقاتي بر روي جنبش گولن انجام داده است، ۷۵ درصد از كساني كه وارد دانشگاه شدند، اين دوره را گذراندند. دوره‌هاي آماده‌سازي به‌سرعت تبديل به مسيري براي شناسايي نيروهاي محتمل آينده شد. افرادي كه در مدارس وابسته به گولن درس خواندند، از بهترين دانشگاه‌هاي دنيا فارغ‌التحصيل و در كشورهاي مختلفي ساكن شدند. اين پيروان به‌طور ميانگين حدود ده درصد از درآمد سالانه خود را به جنبش تقديم مي‌كنند.
براي مثال، شركت هولدينگ كايناك كه در سال ۱۹۷۹ به دست پيروان گولن در تركيه تأسيس شد، ۲۳ شركت را در حوزه‌هاي مختلف از فن‌آوري اطلاعات تا خرده‌فروشي، دربر دارد. اين جنبش حتي بانك مخصوص به خود دارد.[5]
جنبش گولن شامل مدارس، دانشگاه‌ها، موسسه‌هاي حرفه‌اي و كاري و حتي ايستگاه‌هاي راديويي و تلويزيوني است. در نگاه جهاني، جنبش گولن بيشتر در امر آموزش فعال است. تعداد مدارس گولن در داخل تركيه 300 مدرسه و در كل دنيا بيش از 1000 مدرسه تخمين زده مي‌شود كه در كشورهاي مختلف در پنج قاره گسترده شده‌اند و به‌صورت منعطف و ارگانيك با مؤسس مجموعه، فتح‌الله گولن در ارتباط هستند.[6]
يكي از پرتيراژترين مجله‌هاي آمريكائي موسوم به «فارن پاليسي» (سياست خارجي) ليست يك‌صد تن از بهترين روشنفكران زنده جهان را به نشر سپرد؛ و در يك نظرسنجي‌اي كه از سوي مجلة انگليسي «پراسپكت»، يك ناشر آمريكايي و مجله سياست خارجي امريكا صورت گرفت، فتح‌الله گولن انديشمند مسلمان ترك به‌عنوان برترين و برازنده‌ترين روشنفكر جهان در سال ۲۰۰۸ م شناخته شد.[7]
راهام فولر و مورتون آبراموويتز سفير سابق آمريكا در تركيه و عضو ارشد لابي‏هاي يهودي صهيونيستي آمريكا كارت سبز اقامت به فتح‌الله گولن اهدا كردند كه هنوز ادامه دارد. فتح‌الله گولن در آوريل ۲۰۱۵ براي اولين بار به‌عنوان يك رهبر مسلمان و انديشمند، نشان صلح gandhi-king-ikeda-award-peace را از سوي مركز بين‌المللي مارتين لوتر كينگ دانشگاه Morehouse دريافت كرد. نهضت جهاني اسلامي فتح‌الله گولن از اواسط دهه‏ي ۹۰ ميلاد تاكنون به فعاليت پنهان خود براي “سازمان اطلاعات مركزي آمريكا –سيا” و پنتاگون ادامه مي‏دهد و نهضت گولن در دهه ۹۰ ميلادي در قرقيزستان و ازبكستان ۱۳۰ مأمور سيا را موردحمايت خود قرارداد.[8]
 
تفكرات گولن
گولن، منادي نسخه «اسلام آناتوليايي» است. او اسلام آناتولي را يك اسلام مدارا كننده و متساهل مي‌داند. هرگونه تروريسم شديداً محكوم است و او معتقد به گفت‌وگوي بين اديان الهي و پيروان كتاب‌هاي آسماني است حتي ابايي ندارد كه خاخام ارشد اسرائيلي را به حضور بپذيرد. فهم گولن از دين صرفاً رابطه‌اي است قلبي ميان خدا و مخلوق. اسلام مدنظر او بيشتر به يك نظام اخلاقي شبيه است. گولن با جريان‌هاي سلفي ميانه خوشي ندارد. او برخلاف اكثر جريانات سلفي، اجتهاد را براي تقيد بيشتر بر نصوص ديني مدنظر قرار نمي‌دهد، بلكه آن را براي سازگار سازي بيشتر اسلام و جهان مدرن به كار مي‌برد.
گولن از سوي ديگر يك صوفي است. او متأثر از شيخ احمد سرهندي عالم بزرگ هندي، اصلاحاتي در جريان تصوف را لازم شمرده است.
نزديكي به غرب جزو استراتژي‌هاي اساسي اين جريان است كه تلاش‌هاي بسياري براي آن انجام‌شده است. گولن مدعي است كه فعاليت سياسي در رأس دغدغه‌هاي او نيست. او براي اصلاح بيش از آن‌كه به تغيير ساختارهاي اجتماعي و سياسي بينديشد، در فكر اصلاح «فرد» است. اين فردگرايي او احتمالاً ريشه در تمايلات صوفيانه‌اش دارد.[9]
حذف «شريعت» و «دولت» ويژگي اين رقم مسلمانان است و فتح‌الله گولن، سكولار ترك نه‌تنها از سوي موسسه آمريكايي «رند» مسلمان ميانه‌رو تشخيص داده‌شده، بلكه براي غرب امتيازات ديگري نيز دارد: بر اساس گزارش موسسه آمريكايي رند (RAND) وي «مخالف اجراي قانون اساسي»، «منتقد» حكومت ايران و «شريك» دولت آمريكاست. نبايد فراموش كرد كه گولن در راستاي سياستي كلان‌تر از سطح تركيه حركت مي‌كند كه عبارت است از مقابله با اسلام سياسي شيعي كه از جمهوري اسلامي ايران منشأ گرفته و اسلام تندرو سلفي كه از سوي عربستان سعودي در منطقه دنبال مي‌شود.[10]
او در ميان پيروانش گفته بود: «شما بايد به شاهرگ‌هاي نظام وارد شويد بدون اين‌كه كسي از حضورتان باخبر شود تا زماني كه تمامي مراكز قدرت را در دست بگيريد». او همچنين گفته بود: «شما بايد تا آن زمان صبر كنيد كه تمامي قدرت كشور را به دست بگيريد تا زماني كه تمامي مؤسسات قانون اساسي تركيه طرف شما باشند».[11]
دكتر سعيد ييلماز، كارشناس عالي‌رتبه‌ي اطلاعات امنيت تركيه كه هفت سال در ناتو خدمت كرده اما خودش ضد ناتو است مي‌گويد: «فتح‌الله گولن را به‌صورت اسب تروآ وارد جهان اسلام كردند». گراهام فولر در سال ۱۹۸۹ به پنتاگون وزارت دفاع آمريكا گزارشي ارائه و در طرح اجرايي خود تأكيد كرده بود كه اگر مدل آموزشي تركيه (گروه فتح‌الله گولن) موفق شود، اسلام‌گرايان سياسي به‌جاي اعمال روش قدرت سخت براي كسب حاكميت به‌صورت دموكراتيك به بخشي از حاكميت دولت تبديل و حكومت تشكيل مي‏دهند. در آن صورت تركيه در منطقه به يك نمونه و جايگزين مدل ايران تبديل خواهد شد؛ يعني مي‏خواستند عليه انقلاب اسلامي ايران موازي‌سازي كنند![12]
مدارس فتح‌الله گولن در ۹۴ كشوري كه پايگاه‏هاي نظامي آمريكاست، مستقر است. در جهان بيش از ۳۰۰۰ مدارس و آموزشكده‏ كنكور دارد و جاسوس‌هاي آمريكا و اتحاديه اروپا حامل پاسپورت قرمز و سبز تحت عنوان دبير انگليسي و مشاور به‌راحتي در اين شبكه جهاني فتح‌الله گولن و مدارس رفت‌وآمد دارند. فتح‌الله گولن معتقد است كه جامعه‏ جهاني نيازمند يك ژاندارم آزادي‌خواه و دموكراسي جهاني است و آن‌هم آمريكا است.[13]
پايان سال ۲۰۱۵ در منهتن [نيويورك] سخنراني‌هاي كوتاهي انجام شدند. لئونارد پتلاك، معاون جنبش صهيونيست آمريكا گفت: «من ديدگاهي را كه از سوي جناب فتح‌الله گولن پيش برده مي‌شود، تحسين مي‌كنم». ويكتور هال، كشيش كليساي تعميدي كالواري در كوئينز گفت: «اصول و تعاليم فتح‌الله گولن پادزهري براي بنيادگرايي است».[14]
 
اظهارات ضد ايراني و شيعي گولن
به نوشته گاردين، گولن در عين اعتقاد به مصاحبه ميان اديان، نسبت به مذهب شيعه نگاهي به‌شدت منفي دارد و تاكنون موضع‌گيري‌هاي تندي درباره ايران و مذهب تشيع داشته است. وي در سال 1997 در مصاحبه با رسانه‌هاي تركيه‌اي با انتقاد از مذهب شيعه مدعي شد كه رويكرد مذهبي مختلف تركيه نسبت به ايران اجازه نخواهد داد تركيه روزي مانند ايران تحت حاكميت سياسي روحانيون قرار گيرد.
چهره‌هاي سياسي مخالف گولن در تركيه معتقدند گولن با زندگي تبعيدي خودخواسته‌اي كه براي خود انتخاب كرده است به دنبال شبيه‌سازي خود با امام خميني (ره) است و دوست دارد به روشي مشابه با امام خميني(ره) روزي از تبعيد به خانه بازگردد.
اين حامي 75 ساله اسلام سكولار به‌شدت منتقد انقلاب اسلامي ايران است و در سال 2015 در گفتگو با روزنامه مليت چاپ تركيه مدعي شد انقلاب اسلامي ايران و حملات تروريستي 11 سپتامبر بيشترين ضربه را به اسلام زده‌اند و بارها در گفتگوهاي خود از مقامات دولت تركيه خواسته است به ايران اعتماد نكنند.
گولن در سال 2014 در مصاحبه با روزنامه الشرق الاوسط در پاسخ به پرسشي در خصوص تنش‌هاي موجود ميان شيعه و سني در خاورميانه در اظهارنظري مضحك مدعي شد: ترديدي نيست كه ايران امروز به دنبال محقق كردن اهداف فرقه‌گرايانه و ملي‌گرايانه خود در منطقه است.[15]
فواد آوني، نويسنده و روزنامه‌نگار مشهور تركيه در سلسله مقالاتي كه به‌تازگي بانام «جماعت گولن و ايران هراسي» منتشر كرده است مي‌نويسد: براي پي بردن به عمق اين عداوت و نيز فهم اين موضوع كه آن‌ها از هر حربه‌اي عليه ايران استفاده مي‌كنند، نوشته‌ها و سخنراني‌هاي اعضاي جريان را بررسي كنيد. آنان بي‌آنكه هيچ تفكر شخصي خاصي در اين مورد داشته باشند صرفاً به‌عنوان پس دادن درس‌هايي كه خوانده‌اند از ايران بدگويي مي‌كنند و در اين راه مكرراً عبارت‌هاي شيعه و فارس را براي برانگيختن تعصبات مذهبي و نژادي زباني مخاطبان خود به كار مي‌گيرند. براي نمونه مي‌توانيد به رسانه‌ها و بولتن‌هاي خبري گروه رسانه‌اي «سامان يولو» (يكي از چند گروه رسانه جماعت) مراجعه كنيد تا متوجه شويد كه آنان به چه نحوي از اين كلمات به‌عنوان تحقير استفاده مي‌كنند.
در ميان اين جماعت، حديثي مشهور است به نقل از پيامبر اكرم صلي‌الله عليه و آله كه پيش از وقوع قيامت كاخ سفيد كسري به دست مسلمانان فتح خواهد شد. آنان با تأويل اين حديث به وضعيت كنوني چنين عنوان مي‌كنند كه براي فتح جهان توسط اسلام بايد نخست، ايران را از ميان برداشت. با توجه به اين كينه است كه جماعتي كه متن عمومي ناآگاه جامعه را تحت تبليغات خود براي گفتگوي اديان با مسيحيان قرار داده است شيعيان را به‌عنوان مركب يهوديان در جهنم معرفي مي‌كند. آنان با تحت تأثير قرار دادن دستگاه‌هاي امنيتي كشور سعي مي‌كنند هر جنايت بي‌صاحبي را متوجه ايران كنند، شهروندان عادي را به دليل رفت‌وآمد به ايران مورد سوءظن قرار دهند و حتي دستگاه‌هاي دولتي و بازرگاني را از برقراري ارتباطات عادي تجاري با ايران بازدارند.»[16]
«شياطين ايراني» عبارتي است كه از گفتاري كاملاً نژادپرستانه استفاده مي‌كند. شوراندن مردم و دولت تركيه عليه مردم و دولت ايران يك استراتژي كاملاً گولنيستي است.[17]
مواضع ضد ايراني گولن در وهله اول ريشه در ايدئولوژي دارد؛ او عقيده‌اي را نمايندگي مي‌كند كه به‌طور سنتي، اسلام سياسي شيعي را يك تهديد مي‌بيند. گولن در سال ۱۹۹۷ در مصاحبه‌اي با مجله يني يوز ييل [سده جديد] با انتقاد از «صادر كردن يك فرقه و فهم فناتيك از اسلام به نام دين و انقلاب اسلامي»، افزود ايراني‌ها «فرقه خود را تقويت مي‌كنند و آن‌ را دين حقيقي مي‌نامند» گولن همچنين به «توسعه‌طلبي فارس در منطقه» اشاره كرد و «رقابت تاريخي ايران [با تركيه]» را يك «خطر مسلم» خواند.[18]
گروه گولن براي اين‌كه از تبادل اطلاعات و همفكري فرهنگي ايران با جامعه‏ علوي تركيه جلوگيري كند تعداد زيادي انجمن و فدراسيون‏ علوي را تشكيل داد تا آنها را تحت كنترل و هدايت خود داشته باشد. رهبران انجمن‏هاي علوي وابسته به گولن مي‏گفتند ايران و علويان به‌هيچ‌وجه نمي‏توانند همكاري و ارتباط داشته باشند زيرا ازلحاظ عقيده و اعتقاد مخالف يكديگر هستند.[19]
فيلمي از اظهارات ضد ايراني فتح‌الله گولن نيز در 29 تير 1395 بر روي سايت‌ها قرار گرفت كه وي ايرانيان را رافضي، رياكار، تفرقه‌افكن در جهان اسلام معرفي مي‌كند و مي‌گويد اگر هفت عالم در ايران جمع شوند من اصلاً به ايران نمي‌روم در قيامت اگر راه بهشت از ايران باشد من به دنبال راه ديگري خواهم بود.[20]
 
گولن و مهدويت
هر چند شخص گولن مستقيما و صراحتاً ادعاي مهدويت نكرده است اما قرائتي وجود دارد كه نشانگر تلاش پيروان وي و همچنين خود او براي ترويج چنين ديدگاهي است كه برخي عبارتند از:
1 . بيانيه شوراي ديني تركيه
به گزارش ايرنا (خبرگزاري جمهوري اسلامي)، شوراي ديني تركيه روز گذشته (13/5/95) جلسه فوق‌العاده‌اي با دستور كار كودتاي نافرجام 25 تيرماه گذشته و همبستگي در مقابله با استثمار ديني و چشم‌انداز آتي، با حضور رئيس‌جمهوري، رئيس مجلس، نخست‌وزير و رئيس سازمان امور ديانت و اعضاي شوراي ديني، تشكيل داد كه امروز پنجشنبه با صدور بيانيه‌اي خاتمه يافت.
در بيانيه اين شورا كه به نام محمد گورمز رئيس سازمان ديانت اعلام و يك نسخه از آن به خبرنگار ايرنا در آنكارا نيز ارسال‌شده، فتح‌الله گولن مهدي دروغين و نهضت وي مهدويت دروغين معرفي‌شده است.
در اعترافات برخي از دستگيرشدگان به دنبال كودتاي نافرجام آمده است: مريدان وي فتح‌الله گولن را مهدي موعود و چهاردهمين عالم معصوم مي‌دانند كه بعد از رحلت پيامبر اسلام حضرت پيامبر صلي‌الله عليه و آله قرار بود به دنيا بيايد. به باور آنها سيزدهمين عالم بديع‌الزمان سعيد نورسي بوده و چهاردهمين فتح‌الله گولن است.
بنابراين ادعاها كه در رسانه‌هاي تركيه بازتاب گسترده دارد، گويا فتح‌الله گولن هر شب در خواب پيامبر اسلام صلي‌الله عليه و آله را ديده و در خصوص مشكلات دنياي اسلام با وي گفت‌و‌گو كرده و به وي بشارت داده است كه ناراحت نباشد روز موعود به‌زودي فرامي‌رسد.
رجب طيب اردوغان رئيس‌جمهوري تركيه روز گذشته از سازمان امور ديانت تركيه خواست ازاين‌پس با صداي بلند و به‌صراحت تفكرات انحرافي وي را به‌نقد كشيده و كتاب‌هاي گولن را بررسي كند.[21]
2 . اظهارات حسين گولرجه
به گفته حسين گولرجه[22]، پس از ماجراي انتشار ويدئويي كه در آن گولن در حال نفرين حزب حاكم تركيه و اردوغان بود، ها‌‌كان شوكور (فوتباليست سابق) و نماينده مجلس تركيه در سفر به آمريكا به ديدار گولن مي‌رود. او در آن ديدار دلايل نفرين كردن گولن را مورد پرسش و انتقاد قرار مي‌دهد. گولن در پاسخ به شوكور مي‌گويد: آقاي شوكور! اين من نيستم كه اين حرف‌ها‌ را مي‌زنم اين كلام‌ها‌ از جايي ديگر بر زبان من جاري مي‌شود. سپس گولرجه افزود: گولن چرا مي‌گويد كه اين من نيستم. چون او بارها خود به من گفته است كه او مهدي موعود است. خود او به من مي‌گفت به حضور پيغمبر اسلام شرفياب شده است (!)
گولرجه در مقاله‌اي در روزنامه استار تركيه (8/5/95) با تيتر "گولن مهدي نيست " به سابقه ديدارها و خاطرات گذشته خود با اين روحاني متنفذ اشاره‌كرده و نوشته است:" فتح‌الله گولن از همان ابتدا معتقد بود مهدي موعود است و اين را مرهون عنايات خاص خدا به خودش مي‌دانست... او در طي اين سال‌ها پيروان و اطرافيان خود را با اين تصور كه او بنده صالح و موعود خداست، فريفته است." او افزود: يك‌بار در سفري به آمريكا براي ديدار با گولن به پنسيلوانيا رفتم. در اين ديدار از افتتاح مدارس گولن در آمريكا ابراز خوشحالي كردم و به گولن گفتم كه چه خوب شد كه به آمريكا آمديد. او در جواب به من گفت: من از كودكي مأمور اين كار بودم." او بارها به من گفت كه او انساني برگزيده از سوي خداست.[23]
3 . اظهارات دكتر سيد علي قائم‌مقامي
كارشناس مسائل تركيه مي‌گويد: فتح‌الله گولن در اوايل دهه‏ ۵۰ و ۶۰ يكي از مفتي‏هاي سازمان رياست ديانت تركيه بود كه رئيس فعلي آن پروفسور محمد گورمز است. گولن در سال ۱۹۵۸ ميلادي در امتحان واعظي سازمان امور ديانت پذيرفت شد و به‌عنوان واعظ و خطيب در مساجد شهر‏ها و استان‏هاي مختلف به وعظ خطابه مشغول شد و حتي نسبت به مهدي موعود هم‌نظر متفاوتي دارد. وي معتقد به مهدويت است و مي‌گويد ۲۲ نفر از اصحاب رسول‌الله صلي‌الله عليه و آله وجود مهدي از اولاد فاطمه سلام‌الله عليها را به‌صورت متواتر نقل كرده‌اند. حضرت محمد صلي‌الله عليه و آله نيز مهدي است به‌طور عموم هر مجددي، مهدي است و بخشي از اهداف مهدي را اجرا مي‌كند ولي مهدي اصلي ظهور نكرده است.[24]
4 . روزنامه حريت تركيه
گروه بين‌الملل آناج: روزنامه حريت تركيه در چاپ امروز (6/5/95) خود در مقاله‌اي به بررسي 7 تفاوت عمده فتح‌الله گولن و جماعت منسوب به وي با گروهك تكفيري تروريستي داعش كه هر دو گروه داراي ادعاي دين‌داري هستند و با پوشش اسلام اقدام به اجرايي كردن اهداف خود مي‌كنند، پرداخته است. پنجمين مورد را چنين نقل مي‌كند: «داعش معتادانش را با وعده حوريان بهشتي تبديل به كماندوهاي انتحاري مي‌نمايد. گولن هم معتادانش را با فريب دادن و القاي اين باور كه مهدي موعود است، تبديل به خلبان سرسپرده مي‌كند.»[25]
5 . اظهارات قاضي الهان قاراگوز
الهان قاراگوز، قاضي دادگاه كيفري استانبول در راستاي تحقيقات قضائي اقدام به كودتاي گروه تروريستي فتح‌الله گولن به اتهام اينكه زمان جلسه دادگاه متهمان گروه تحقيق و تفحص پرونده كودتاي "باليوز" را جلو انداخته و حكم مختومه شدن پرونده را صادر كرد، در شهر بورسا دستگير شد. قاضي قاراگوز، فتح‌الله گولن را با عنوان مهدي توصيف كرده و ستاد مشترك ارتش تركيه را براي بازداشت تعداد زيادي مقام دولتي به‌ويژه رئيس‌جمهور كشور فراخوانده بود.[26]
6 . اظهارات دكتر محمد العادل
دكتور محمد العادل رئيس المعهد التركى العربى للدارسات الاستراتيجية بانقرة لكل الوطن:
– أن جميع انصار جماعة فتح الله غولان الإرهابية يعتقدون أن زعيمهم فتح الله غولان هو المهدي المنتظر وأنه أرسل لإنقاذ العالم وبالتالي فإن رسالتهم عالمية ويجتهدون في السيطرة على مراكز النفوذ في أي بلد يتواجدون فيه.[27]
7 . اظهارات مصطفى أكيول
ففي مقال بصحيفة نيويورك تايمز الأميركية أشار الكاتب مصطفى أكيول إلى أن أحد المتورطين في الانقلاب اعترف بأنهم تصرفوا بناء على أوامر من حركة غولن. ولأن الحركة بُنيت حول رجل واحد هو فتح الله غولن، فإن أتباعه لا ينظرون إليه على أنه "عالم دين" فحسب، بل المنتظر أيضا، فهو عندهم المهدي الذي سينقذ العالم الإسلامي، وفي نهاية المطاف العالم برمته. ويمضي أكيول إلى القول إن العديد من أنصار غولن يعتقدون بأن زعيمهم يرى في منامه النبي محمدا صلى الله عليه وسلم، ويتلقى منه الأوامر، مضيفاً أنه إلى جانب أن الرجل "يتمتع بسلطة لا يرقى إليها الشك فإن أحد الملامح الرئيسية لحركته تكمن في تسلسلها الهرمي".[28]
 
تحليل ادعاي مهدويت
آنچه از بررسي زندگي‌نامه و افكار گولن روشن مي‌شود آن است كه وي مشكلات اساسي در عقايد و رفتارش دارد. مي‌توان به‌صورت فهرست به برخي از اين مشكلات اشاره كرد.
1. سكولار انديشيدن و اعتقاد نداشتن به حكومت ديني
2. اعتقاد به اسلامي صوفيانه كه رابطه‌اي فردي و شخصي باخداست
3. دوستي با كفار به‌ويژه آمريكا و اطاعت از آنان را شرط پيشرفت دانستن
4. رفاقت با صهيونيست‌هاي اشغالگر و خوش‌خدمتي به آنان
5. باز كردن پاي جاسوسان به كشورهاي متعدد با عنوان استاد و معلم
6. دشمني با شيعه به‌ويژه ايران و تبليغ عليه برادري شيعه و سني
7. اختلاف‌افكني ميان ايران و تركيه براي جلوگيري از حسن هم‌جواري
اين نوشته درصدد احصا و نقد انحرافات عقيدتي و رفتاري گولن نيست. آنچه اكنون موردنظر است ادعاي مهدويت اوست.
چنان‌كه پيش‌تر اشاره شد خود او يا نزديكان وفادار او چنين مطلبي را در مورد وي نگفته‌اند. كساني كه ادعاي مهدويت وي را نقل كرده‌اند يا مخالفان او هستند يا دوستان بريده از وي كه اكنون مخالف وي بشمار مي‌آيند؛ بنابراين اثبات چنين ادعايي بر وي دشوار مي‌نمايد. البته بيانيه شوراي ديني تركيه كه پس جلسه‌اي عالي با حضور رئيس‌جمهور، رئيس مجلس و نخست‌وزير تركيه صادرشده دليل قابل‌توجهي براي اثبات اين ادعاست و مي‌تواند صحت سخنان افرادي را كه ادعاي مهدويت را به گولن نسبت داده‌اند ثابت نمايد.
اگر گولن آشكارا ادعاي مهدويت مي‌كرد و دلايل خود را بر ادعايش بيان مي‌كرد، كار نقد وي نيز ساماني مشخص مي‌يافت و نقد موردي دلايلش امكان داشت؛ اما اين گروه ادعاي مهدويت را رسماً اعلان نكرده‌اند. مخالفانشان نيز تنها به بيان اصل ادعا بسنده كرده‌اند و از دلايل آنان بر اين ادعا سخني به ميان نياورده‌اند؛ ازاين‌رو نقد اين گروه نيز امري كلي خواهد بود و اصل ادعا را مي‌توان بررسي كرد. در بررسي كلي ادعاي مهدويت توسط اين گروه دو احتمال را مي‌توان مطرح كرد.
 
احتمال اول.  اعتقاد به «مهدوي نوعي» خود
به لحاظ آن‌كه فتح‌الله گولن گرايش‌هاي صوفيانه دارد ناچار بايد انديشه موعود در تصوف بررسي گردد.
هرچند همه عرفاي شيعه آموزه «ختم ولايت» را با آموزه موعود و مهدي در مصداق يكي مي‌دانند و ولي خاتم را همان مهدي منتظر مي‌شمارند اما ديدگاه عرفاي سني در اين باب مختلف است. از طرفي برخي از آنان چون ابن عربي، عطار بر ولايت خاصه مهدي تصريح دارند از طرفي سخن از ولايت و مهدويت نوعي نيز به ميان آورده‌اند.
مولوي جلال‌الدين محمد بلخي، از عارفان بزرگ قرن هفتم هجري بر اين باور است كه در هر دوره از تاريخ بشري، ولي‌اي وجود دارد. وجود اين ولي، موجب آزمـايش مردم است و اين آزمايش، تا روز رستاخيز ادامه خواهد داشت. در اين آزمايش ـ كه به‌وسيله اولياءالله انجـام خواهد گرفت ـ هر كس كه اخلاق نيكو، تواضع و حالت تسليم به آن اوليا را داشته باشد، نجات خواهد يافـت و عكسِ آن، كسي كه به دليل ضعف نتواند وجود اولياءالله را تحمل كند، مانند شيشه خواهد شكسـت. پيشـواي حق و قائم، همان ولي است، بدون آن‌كه عامل نژاد در اين امر تأثيري داشته باشد. خداوند متعال ولايت را، بـه هر كه بخواهد، عنايت مي‌فرمايد؛ خواه از نسل عمر باشد و خواه از نسل علي(ع)، اوست هدايت‌شده از طرف خدا و هدايت‌كننده مردم. درواقع مولوي به مهدويت نوعي نظر دارد، نه مهدويت شخصي.
پس به هر دوري ولي‌اي قائم است     •••    تا قيامت آزمايش دائم است
هر كه را خوي نكو باشد برَست      •••    هركسي كو شيشـه‌دل باشد شكست
پس امام حي قائم آن ولي است     •••    خواه از نسل عمر خواه از علي است
مهدي و هادي وي است اي راه جو! •••    هم نهان و هم نشسته پيش‌رو
 امروز هم بيشتر عقيده دارند كه پير آن‌ها در زمان خود، ولي است و هر قطبي، منصب ولايت دارد. يعني عقيده دارند در هر عصر و دوره‏اي بايد يك مهدي وجود داشته باشد كه ويژگى‏ها و خواص مهدويت و هادويت را داشته باشد و مى‏گويند هيچ عصري خالي از يك مهدي هادي نيست.
البته شاه نعمت‌الله ولي باآنكه خود را هادي مي‌داند اما مهدي نمي‌نامد.
اي كه مي‌پرسي ز ما و حال ما  •••   نعمت‌الله نامم آمد از خدا
سيد درويش و حق را بنده‌ام   •••  مرده‌ام از جان به جانان زنده‌ام
من نيم مهدي ولي هادي منم •••  رهنماي خلق در وادي منم
مصطفي را بنده‌ام حق را غـلام •••  پيشواي با سلامت والسلام
برخي سخنان نقل‌شده از گولن مي‌تواند مؤيد اعتقاد او به مهدي نوعي بودن وي باشد؛ مانند سخن حسين گولرجه كه مي‌گويد:
يك‌بار در سفري به آمريكا براي ديدار با گولن به پنسيلوانيا رفتم. در اين ديدار از افتتاح مدارس گولن در آمريكا ابراز خوشحالي كردم و به گولن گفتم كه چه خوب شد كه به آمريكا آمديد. او در جواب به من گفت: من از كودكي مأمور اين كار بودم. او بارها به من گفت كه او انساني برگزيده از سوي خداست.
اين‌كه يك صوفي گمان كند خودش يا كس ديگري مهدي اين دوران است امري دور از ذهن نيست. روشن است كه اين مطلب غير از امام مهدي موعودي است كه در آخرالزمان ظهور خواهد كرد. دليل اين برداشت مي‌تواند سخن دكتر سيد علي قائم‌مقامي كارشناس مسائل تركيه باشد كه گفته است:
گولن معتقد به مهدويت است و مي‌گويد ۲۲ نفر از اصحاب رسول‌الله صلي‌الله عليه و آله وجود مهدي از اولاد فاطمه سلام‌الله عليها را به‌صورت متواتر نقل كرده‌اند. حضرت محمد صلي‌الله عليه و آله نيز مهدي است به‌طور عموم هر مجددي، مهدي است و بخشي از اهداف مهدي را اجرا مي‌كند ولي مهدي اصلي ظهور نكرده است.
اگر منظور از ادعاي مهدويت اين‌گونه ادعايي باشد ادعاي چندان بزرگي نخواهد بود. زيرا منظور اين خواهد بود كه خود را يك مصلح و هادي مي‌داند. كسي كه وظيفه دارد جامعه را هدايت و اصلاح نمايد. چنان‌كه بسياري از افراد در طول تاريخ چنين وظيفه‌اي را احساس كرده و مي‌كنند. بنابراين احتمال، ادعاي مهدويت وي يك ادعاي مهم و انحرافي روشن به‌ويژه بنا بر مشرب صوفيانه وي محسوب نمي‌شود. در طول تاريخ مصلحان فراواني بوده‌اند وي نيز خود را يكي از آنان مي‌داند. البته بنابراين احتمال نيز دو اشكال عمده به وي متوجه است.
 
اشكال اول. ادعاي مأموريت خاص
در سخن حسين گولرجه آمده بود كه وي گفت است «من از كودكي مأمور اين كار بودم.» روشن است كه اين ادعاي گزاف و بي‌دليلي است و بوي دروغين بودن آن شامه را آزار مي‌دهد. مصلحان و هاديان راستين جامعه هرگز چنين ادعاهايي را ندارند و سخني بر زبان نمي‌آورند كه نشان از مأموريتي خاص براي آن‌ها داشته باشد؛ بلكه خود را بنا به وظيفه انساني يا الهي كه بر عهده همه انسان‌هاست مأمور هدايت و اصلاح جامعه مي‌دانند. بنابراين اگر وي بنا به مشرب صوفيانه‌اي كه دارد اگر به مهدي بودن خود معتقد باشد حق ندارد آن را مأموريتي خاص كه از كودكي بر عهده وي گذاشته‌شده است عنوان نمايد و چنين القا كند كه به‌صورت خاص رسالت داشته است.
 
اشكال دوم. اعتقاد به سكولاريسم
اگر از ادعاي رسالت خاص داشتن وي نيز كه نشان مدعي دروغين بودن اوست چشم‌پوشي كنيم، نكته مهم‌تر آن است كه وي فردي سكولار است. چنان‌كه در بخش افكار وي اشاره شد او مخالف دين سياسي است و دين را تنها رابطه‌اي فردي با خدا و امري شخصي مي‌داند و با تشكيل دولت اسلامي مخالف است. اين يعني خيانت به اسلام؛ زيرا بخش مهمي از دين مبين اسلام قوانين اجتماعي و حكومتي است. كسي كه اعتقاد به حكومت اسلامي نداشته باشد و اسلام را تنها آييني فردي بداند نه‌تنها مجدد و مصلح ديني نيست بلكه نفوذي غرب براي تخريب دين اسلام است. به تعبير زيبا و دقيق دكتر سعيد ييلماز، كارشناس عالي‌رتبه‌ اطلاعات امنيت تركيه «فتح‌الله گولن را به‌صورت اسب تروآ وارد جهان اسلام كردند».
پس اگر اشكالي هم در وجود داشتن مهدي نوعي در هر دوران نزد فرقه صوفيه نباشد، قطعاً گولن نمي‌تواند آن مهدي باشد زيرا ابتدايي‌ترين شرط را كه التزام به قوانين اسلام است ندارد.
 
احتمال دوم. اعتقاد به «مهدي موعود» بودن خود
قرائني وجود دارد كه احتمال اول را رد مي‌كند. يعني نمي‌توان پذيرفت منظور از مهدي بودن گولن، اعتقاد به «مهدي نوعي» بودن وي است. آن‌گونه كه اهل تصوف بدان معتقدند. يعني عقيده دارند در هرزماني مهدي وجود دارد.
قرينه اول صفت «موعود»
گزارش‌هايي كه از ادعاي مهدويت گولن نقل شد گوياي آن است كه صفت «موعود» بعد از مهدي بكار رفته است. بار ديگر قسمتي از بيانيه شوراي ديني تركيه را كه محمد گورمز رئيس سازمان ديانت اعلام و يك نسخه از آن به خبرنگار ايرنا در آنكارا نيز ارسال‌شده مرور مي‌كنيم:
در اعترافات برخي از دستگيرشدگان به دنبال كودتاي نافرجام آمده است: مريدان وي فتح‌الله گولن را «مهدي موعود» و چهاردهمين عالم معصوم مي‌دانند كه بعد از رحلت پيامبر اسلام حضرت پيامبر صلي‌الله عليه و آله قرار بود به دنيا بيايد.
بي‌شك «مهدي موعود» يكي بيش نيست و بر مهدي نوعي كه عقيده صوفيان است قابل حمل و توجيه نيست. منظور از «مهدي موعود» ‌كسي است كه پيامبر اسلام(ص) در احاديث فراواني وعده آمدنش را داده است. او در آخرالزمان ظهور مي‌كند و جهان را پر از عدالت مي‌كند پس‌ازآن كه پر از ظلم شده است.
عَنْ عَلِى رَضِىَ الله عَنْهُ عَنِ النَّبِىِّˆقَالَ لَوْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدَّهْرِ إِلَّا يَوْمٌ لَبَعَثَ الله رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَيْتِى يَمْلَؤُهَا عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْرًا.[29]
حضرت علي(ع) از نبي اسلام(ص) نقل كرد كه پيامبر(ص) فرمود: اگر از روزگار جز يك روز نمانده باشد، خداوند مردي از خاندان مرا برمي‌انگيزد كه پر مي‌كند آن را از عدل؛ همان‌گونه كه از ستم پرشده است.
عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ، قَالَ: كُنَّا عِنْدَ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، فَسَأَلَهُ رَجُلٌ عَنِ الْمَهْدِيِّ، فَقَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: هَيْهَاتَ، ثُمَّ عَقَدَ بِيَدِهِ سَبْعًا، فَقَالَ: ذَاكَ يَخْرُجُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ.[30]
محمد حنفيه گويد نزد امام علي(ع) بوديم مردي در مورد امام مهدي(عج) از ايشان پرسيد. امام علي(ع) فرمود: دور است. سپس با دستش هفت را نشان داد و فرمود: او در آخرالزمان خروج مي‌كند.
بنابراين صفت «موعود» اساساً با احتمال اول كه مهدي نوعي بودن است هم‌خواني ندارد و احتمال دوم را تقويت مي‌كند.
قرينه دوم. صفت «منتظر»
در اظهارات دكتر محمد العادل چنين آمده است:
يعتقدون أن زعيمهم فتح الله غولان هو المهدي المنتظر
مصطفى أكيول نيز مي‌گويد:
فإن أتباعه لا ينظرون إليه على أنه "عالم دين" فحسب، بل المنتظر أيضا،
روشن است كه لقب «منتظر» قابل انطباق بر مهدي نوعي نيست زيرا در هرزماني يك مهدي وجود دارد و انتظارش را كشيدن معنا ندارد. بنابراين وقتي «منتظر» گفته مي‌شود معلوم است منظور همان امام مهدي(عج) وعده شده در آخرالزمان است. مؤيد اين مطلب عنواني است كه اهل سنت حتي وهابيت براي كتاب‌هايي كه در مورد حضرت مهدي(عج) نوشته‌اند انتخاب نموده‌اند.
براي مثال كتابي را كه يوسف بن يحيى المقدسي السلمي الشافعي (متوفاى بعد 658 قمري) نوشته است با عنوان «عقد الدرر في أخبار المنتظر و هو المهدي(عج)» يا نويسنده وهابي عبد المحسن بن حمد العباد در مورد امام مهدي(عج) كتابي نوشته‌ و نامش را چنين نهاده «عقيدة أهل السنة والأثر في المهدي المنتظر» يا كتاب «الاحتجَاج بالأثر على من أنكر المهدي المنتظر» نوشته حمود بن عبد الله التويجري ديگر نويسنده وهابي.
البته قرائن ديگري نيز مانند «پر كردن عالم از عدالت» در سخنان آنها آمده كه باز ويژه امام مهدي(عج) است و نشان مي‌دهد نمي‌تواند منظور مهدي نوعي مورد نظر اهل تصوف باشد.
با توجه به قرائن يادشده حمل ادعاي وي بر مهدي نوعي و تفسير آن به فرد صالح و هدايت‌شده كه مجدد دين است، ممكن نمي‌نمايد و ادعاي «مهدي موعود» بودن وي ثابت مي‌گردد. درنتيجه به‌روشني دروغ‌گو بودن گولن و مدعي دروغين مهدويت بودن وي ثابت مي‌شود. معلوم مي‌گردد وي فردي فريب‌كار و نيرنگ‌باز است كه مانند اسلاف مدعي مهدويت چون ماري خوش‌خط‌وخال خود را آراسته و درصدد فريفتن مسلمانان ساده است تا آنان را به دور خود جمع كرده فتنه‌اي جديد در جهان اسلام به نفع غرب به‌ويژه آمريكا فراهم نمايد.
بنابراين لازم است ماهيت وي هر چه زودتر براي مردم خصوصاً مسلمانان تركيه روشن شود تا ملت تركيه و ساير جوامعي كه مدارس گولن در آن‌ها داير است بدانند در پس چهره صوفي مسلك و زاهد نماي وي ادعايي انحرافي و پرخطر پنهان است.
نوشته را با ابياتي از عطار نيشابوري كه خود از اهل تصوف است به پايان مي‌بريم كه شرح‌حال گولن است.
 
چه مي‌خواهي از اين دجّال پايان         چه مي‌جويي از اين مهدي‌نمايان
بسي دجّال مهدي‌روي هستند             كه چون دجّال از پندار مست‌اند
بسا مهدي‌دل پاكيزه رفتار                  كه از دجّال دنيا شد گرفتار
 
 
                                                                                                                              و الحمدلله
                                                                                                                           شهر مقدس قم
                                                                                                                                پاييز 95
 

[1]‏“مروري بر آرا و انديشه هاي فتح الله گولن/ منادي نسخه اسلام آناتولي”،خبرگزاريمهر، به همراه تلفيق با زندگي نامه وي در سايت وي.
[2]. جنبش گولن نمي‌تواند با الازهر و اسلام سياسي ايران رقابت كند | خبرگزاري بين‌المللي شيعه | شفقنا.
[3]‏“مروري بر آرا و انديشه هاي فتح الله گولن/ منادي نسخه اسلام آناتولي”،خبرگزاريمهر، به همراه تلفيق با زندگي نامه وي در سايت وي.
[4]‏“فتح‌الله گولن”،ويكي‌پديا، دانشنامه آزاد، 27 اوت 2016، https://fa.wikipedia.org/wiki
[5]‏“فتح‌الله گولن،‌ جنجالي‌ترين چهره مذهبي تركيه را بشناسيد”،  www.al-monitor.com
[6]‏“خبرگزاري فارس - فتح‌الله گولن كيست؛ منادي «اسلام ميانه» يا مجري «اسلام آمريكايي»”
[7]‏ https://www.fgulen.com.
[8]‏ جنبش گولن نمي‌تواند با الازهر و اسلام سياسي ايران رقابت كند | خبرگزاري بين‌المللي شيعه | شفقنا.
[9]‏“مروري بر آرا و انديشه‌هاي فتح الله گولن/ منادي نسخه اسلام آناتولي.” و “فتح‌الله گولن”، ويكي‌پديا، دانشنامه آزاد.
[10]‏“خبرگزاري فارس - فتح‌الله گولن كيست؛ منادي «اسلام ميانه» يا مجري «اسلام آمريكايي».”
[11]‏“فتح‌الله گولن،‌ جنجالي‌ترين چهره مذهبي تركيه را بشناسيد.” www.al-monitor.com
[12]‏جنبش گولن نمي تواند با الازهر و اسلام سياسي ايران رقابت كند | خبرگزاري بين المللي شيعه | شفقنا.
[13]‏همان.
[14]‏“فتح‌الله گولن،‌ جنجالي‌ترين چهره مذهبي تركيه را بشناسيد.” www.al-monitor.com.
[15]باشگاه خبرنگاران جوان http://www.yjc.ir
[16]‏“خبرگزاري تسنيم - «شيعه» و «فارس» دو دستاويزِ جماعت گولن براي ايجاد ايران‌ستيزي در جهان اسلام”.
[17]‏“بهره‌‌جويي طرفداران گولن از ادبيات خصمانه عليه شيعيان و ايران”، www.al-monitor.com.
[18]‏“دليل دشمني هواداران گولن با ايران چيست؟”، www.al-monitor.com.
[19]‏‏جنبش گولن نمي تواند با الازهر و اسلام سياسي ايران رقابت كند | خبرگزاري بين المللي شيعه | شفقنا.
[20]‏خبرگزاري باشگاه خبرنگاران | آخرين اخبار ايران و جهان، “اظهارات ضد ايراني فتح الله گولن + فيلم”
[21]. ‏ايرنا - شوراي ديني تركيه: گولن مهدي دروغين است.
[22]. ستون نويس روزنامه استار تركيه كه پيش‌تر يكي از نزديك‌ترين افراد به فتح‌الله گولن بوده و امروز از جدي‌ترين مخالفان او محسوب مي‌شود، در برنامه يكشنبه‌شب سي ان ان ترك ۱0 مرداد ۱۳۹۵ اين مطالب را گفته است.
[23]‏ رسانه هاي تركيه “ادعاي مهدويت «فتح الله گولن»!”  http://www.asriran.com.
[24]جنبش گولن نمي‌تواند با الازهر و اسلام سياسي ايران رقابت كند | خبرگزاري بين‌المللي شيعه | شفقنا.
[25]‏“7 تفاوت جزئي ولي بارز فتح الله گولن و داعش”، http://www.anaj.ir/News/.
[26]‏“دستگيري يك قاضي كه فتح الله گولن را ‘مهدي’ توصيف كرد”، http://aa.com.tr/fa.
[27]‏“جماعة غولان الارهابية تتغلغل فى البلدان التى تتواجد فيها http://www.inewsarabia.com.
[28]‏“نيويورك تايمز: من وراء الانقلاب الفاشل بتركيا؟”، http://www.aljazeera.net/news.
 
براي كسب اطلاعات بيشتر در مورد گولن به منابع ذيل نيز مي‌توان مراجعه كرد.
1. مقاله‌اي با عنوان «فتح‌الله گولن» كه در كتاب «اطلس رهبران؛ تصويري از صحنه رقابت داعيان مذهب در جهان اهل سنت» آمده است. اين كتاب در سال جاري توسط نشر معارف به چاپ رسيد.
2 . سايت ويژه‌اي نيز وجود دارد كه اطلاعات وي در آن درج‌شده است. آدرس سايتhttps://www.fgulen.com/fa
[29]. سنن أبي‌داوود، ج4، ص107. آلباني حكم به صحت حديث كرده است.
[30]. المستدرك على الصحيحين للحاكم (4/ 596)، حديث 8659 - حَدَّثَنَا أَبُو الْعَبَّاسِ مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ، ثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ عَفَّانَ الْعَامِرِيُّ، ثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَنْقَزِيُّ، ثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، أَخْبَرَنِي عَمَّارٌ الدُّهْنِيُّ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ...